Çorlulu Ali Paşa Mosque

Çorlulu Ali Paşa Camii, İstanbul ilinin Fatih ilçesine bağlı Molla Fenari Mahallesi'nde yer alan ibadet yapısıdır.

Cami, II. Mustafa'nın damadı ve dönemin sadrazamı olan Çorlulu Ali Paşa tarafından hicrî 1119 (miladi 1707-1708) yılında yaptırılmıştır. İnşa tarihi, Sabit Efendi tarafından yazılan kitabede yer almaktadır. Cami, yalnızca bir ibadet yeri değil, aynı zamanda Çorlulu Ali Paşa Medresesi'nin de içinde bulunduğu bir külliyenin merkez yapısıdır. Çevresinde medrese, dershane, tekke, kütüphane, çeşme ve şadırvan gibi tamamlayıcı yapılar yer almaktadır. Kesme küfeki taşından inşa edilen yapı, tek kubbeli ve tek minarelidir. Cami, 1766 İstanbul depreminde zarar görmüş, 1894 İstanbul depreminde ise daha ağır hasar almıştır. 1961-1965 yılları arasında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı şekilde restore edilmiştir.

Midilli'de idam edilen Çorlulu Ali Paşa'nın başı, caminin haziresine defnedilmiş olup mezar taşı günümüzde de yerindedir. Ali Paşa'nın kendi ismini taşıyan diğer cami ise Beyoğlu ilçesinde, Haliç kıyısında yer alan Çorlulu Ali Paşa Camii'dir.

Mimari

Güneydoğu köşesinde medrese hücrelerinin teşkil ettiği kitleye bitişen cami-tevhidhâne, kare planlı bir harim ile beş gözlü bir son cemaat yerinden ve bunların sınırında yükselen bir minareden meydana gelir. Taşıyıcıları ile kemerlerinde beyaz mermer kullanılmış olan son cemaat yerinde, sivri kemerli beş açıklıktan ortadakine rastlayan kare izdüşümlü bölüm kubbe ile, yanlarda yer alan ve ikişer kemer açıklığına rastlayan dikdörtgen izdüşümlü bölümler de aynalı tonozlarla örtülmüşlerdir. Sivri kemerlerin oturduğu köşeleri püsküllü başlıklar değişik tasarımları ile dikkati çekmekte ve Lâle Devri'nden sonra Osmanlı mimarisinde ağırlığı hissedilecek olan barok üslûp etkilerinin muhtemelen ilk belirtilerinden birini teşkil etmektedirler.