Dombaycıoğlu Han

Dombaycıoğlu Hanı, Manisa ilinin Akhisar ilçesinde bulunan Osmanlı dönemi ticaret yapısıdır. 1823 yılında Dombaycıoğlu Mehmet Ağa tarafından yaptırılmış, 1963'te tescillenmiş ve 1980 yılında kültür varlığı olarak koruma altına alınmıştır. 1995'ten itibaren odaları kiraya verilerek kullanılmaya devam eden han, zamanla bakımsızlık nedeniyle kısmen yıkılsa da, Akhisar Ticaret Borsası'nın girişimleriyle restore edilmiştir. Restorasyon için yaklaşık 2 milyon TL harcanmış, günümüzde handa borsa üyelerinin toplantı yapabileceği yedi oda ve dokuz dükkân yer almıştır.

Tarihçe

Dombaycıoğlu Hanı, Osmanlı döneminde Akhisar'daki ticari faaliyetlerin yoğunlaşmasına paralel olarak 1823 yılında Dombaycıoğlu Mehmet Ağa tarafından inşa edilmiştir. Yapı, tüccarların konaklaması, hayvanların barındırılması ve malların depolanması amacıyla kullanılmıştır. Kent merkezinde Sarı Ahmet Paşa Külliyesi'ne ait olan Paşa Hanı'ndan sonra günümüze ulaşan ikinci şehir içi handır.

Han, Osmanlı döneminde kente gelen seyyah ve tüccarlara hizmet etmiş; zemin katındaki kahvehane ve dükkânlar yerel halkın da uğrak noktası olmuştur. 19. yüzyılda Akhisar'da artan ticaret hacmi içinde önemini korumuş, çevresindeki geleneksel çarşı dokusuyla bütünleşmiştir.

Mimari

Dombaycıoğlu Hanı, Anadolu şehir içi han tipolojisinin özelliklerini taşımaktadır. Yapı, orta avlu etrafında dizilmiş odalar ile çevrilidir. Bu odalar geçmişte tüccarların konaklamasına, malların depolanmasına ve hayvanların barındırılmasına hizmet etmiştir. Zemin katta dükkânlar ve kahvehaneler, üst katlarda ise konaklama odaları bulunmaktadır.

Yapı kuzey ve batı kanadında bulunan bazı odalar hem avludan hem de sokaktan erişilebilecek şekilde düzenlenmiştir. Bu özellik, hanın hem içe dönük, hem de dışa açık kullanım biçimlerine uyarlanabilmesini sağlamıştır. Cephe düzeninde dönemin mimari özelliklerini yansıtan taş ve tuğla malzeme tercih edilmiştir. Hanın mimari gelişiminde farklı yapı tekniklerinin katmanlaşması gözlenmekte, bu da yapıyı tarihî belge değeri taşıyan bir eser konumuna getirmektedir.

Han, farklı dönemlerde çeşitli müdahaleler görmüştür. Yapının cephe açıklıklarının değiştirilmesi ve ek yapıların eklenmesi, özgün mekânsal düzenin kısmen bozulmasına yol açmıştır. Bu nedenle han, kentsel sit alanı kapsamında koruma altına alınmıştır.

2011 yılında onaylanan Koruma Amaçlı İmar Planı çerçevesinde Merkez Çarşı ile birlikte değerlendirilmiş ve hanın restorasyonuna yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir. 2016 yılında Akhisar Ticaret Borsası'nın katkılarıyla 2 milyon TL'lik bir bütçe ayrılarak yapı restore edilmeye başlanmıştır. Restorasyonun ardından han, toplantı salonları ve ticaret birimleriyle yeniden işlevlendirilmiş; yedi oda ve dokuz dükkânın yer aldığı yapı, dönemin Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu'nun katılımıyla 13 Mart 2018 tarihinde yeniden açılmıştır.