Manisa Sarayı

Manisa Sarayı (Osmanlı Türkçesi: سراى عامره), bugünkü Manisa Şehzadeler'de, Osmanlı İmparatorluğu'nda Saruhan Sancağı'nın (Manisa) idare merkezi olarak kullanılan ve Osmanlı şehzadelerinin sancakbeyiliğini yaptığı saraydır.

Manisa Sarayı, Sultan II. Murad döneminde yaptırılmıştır. 1403 yılında tamamlanan saray II. Mehmed döneminde genişletilmiş ve yeni yapılar eklenmiştir. Sultan III. Mehmed'den sonra şehzadelerin İstanbul dışında eğitimi yasaklanınca Manisa Sarayı kaderine terkedilmiş ve 18. yüzyıla kadar küçük onarımlarla ayakta tutulmaya çalışılmıştır. 1922 Manisa yangınında sarayın ahşap kısımları tamamen yanmıştır. Sarayın günümüze ulaşan tek yapısı Fatih Kulesi'dir. 27 Kasım 2021'de kulenin restorasyon çalışması başlatılmıştır.

Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde bahsetmesi

"Şehrin kuzey eteklerinde, lale bahçeleriyle kaplı bir arazide yer alır. Dört tarafı kale gibi tuğladan örülmüş, dört köşe, sağlam bir binadır. Batı yönüne bakan ahşap bir kapısı vardır. Çevresinin uzunluğu 3.300 adımdır (2.4 km).İstanbul'dan (Saray'dan) görevli bir bostancıbaşı ve sarı külahlı 200 bostancısı bulunur. Bu bostancılar, sürekli olarak bu cennet misali bahçenin bakımını yapar ve burada bulunan önceki padişahlara ait halı, çeşitli eşyalar, altın ve gümüş takımlar, sırmalı süsler, fıskiyeler, kadehler gibi emanetler ile kurşun kaplamaları ve yaldızlı sancak alemlerini koruyup gözetirler. Bu cennet bahçesinin onarımı ve düzeniyle bizzat onlar sorumludur. Bahçeden elde edilen gelirden masraflar düşüldükten sonra kalan kısım, İstanbul'daki terkecibaşıya vergi olarak gönderilir.

Burası, cennet bahçelerini andıran korulukları ve gezinti yolları olan bir yerdir. İnsan, köşklerinde oturduğunda çiçeklerinin güzel kokusuyla zihni ve ruhu ferahlar. Yüce Allah'ın, sanatını göstermek için yeryüzünde yarattığı yüz binlerce çeşit renkli ve güzel kokulu bitki ve çiçeğin hepsi, bu cennet gibi engin bahçede mevcuttur.

Geçmişin bilge ustaları, bu bahçeyi bir satranç tahtası gibi planlayarak düzenlemiş; yüz binlerce meyve ağacını ve bunun yanında çınar, kavak, servi, söğüt, salkım söğüt gibi daha nice çeşit güzel ağacı, hepsi sıra sıra ve düzenli olacak şekilde dikmişlerdir. İşte burası, böyle gölgeli, sık ve gür ağaçlı, gezinti yolları olan bir sultan bahçesidir.”

Fatih Kulesi

Manisa’da bulunan ve Osmanlı döneminde inşa edilen Manisa Sarayı’ndan (Saray-ı Amire) günümüze ulaşabilmiş tek yapıdır. 15. yüzyıldan itibaren şehzadelerin eğitim ve ikamet mekânı olan saray kompleksinin bir parçası olarak inşa edilen kule, tarih boyunca çeşitli tahribatlara uğramış; Cumhuriyet döneminde ise uzun süre farklı işlevlerle kullanılmıştır. Günümüzde restorasyon çalışmaları tamamlanma aşamasındadır ve yapının müze olarak işlevlendirilmesi planlanmaktadır.