Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi

Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi — Astara rayonunun Ərçivan kasabasında inşa edilmiş mescit. Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu’nun 2 Ağustos 2001 tarihinde verdiği 132 numaralı karar ile mescit yerel öneme sahip taşınmaz tarih ve kültür eserleri listesine alınmıştır.

Hakkında

Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi XIX yüzyılda Ərçivan kasabasında inşa edilmiştir. Kasaba sakinlerinin sözlerine göre, bu mescitin temeli XV yüzyılda atılmış ve Şah İsmayıl Xetai 1499 yılının Ağustos ayında Şirvan yürüyüşü sırasında Astaradan geçerken bu mescitte namaz kılmıştır. Daha sonra çeşitli yıllarda mescit yıkıma maruz kalmıştır. Şu anda mevcut olan mescit ise yıkılmış mescitin temeli üzerine XIX yüzyılda inşa edilmiştir.

Mescitin temeli kıbleye doğru değil, ters yönde kazılmıştır. Duvarları pişmiş tuğladan, zemini kırmızı tuğladan, tavanı ise tahtadan yapılmıştır. Erkeklerin ve kadınların ayrı ibadet etmesi amacıyla mescit iki bölümden oluşur. Binanın çatısında ezan okumak için yüksekliği 3 metre olan bir minare inşa edilmiştir. Mihrabı sade bir forma sahiptir, yüksekliği ise 3 metredir. Mescitin avlusunda tarihi bir mezarlık bulunmaktadır.

1917 yılında mescit yakılmıştır.

Sovyet işgalinden sonra Azerbaycan’da 1928 yılında resmi olarak dinle mücadeleye başlanmıştır. Birçok mescit, kilise ve sinagog eğitimsel amaçlarla kulüplerin kullanımına verilmiştir. Eğer 1917 yılında Azerbaycan’da 3.000 mescit varsa 1927 yılında bu sayı 1.700, 1928 yılında 1.369, 1933 yılında ise 17 olmuştur. Məhəmməd Hənəfiyyə mesciti de bu dönemde faaliyetini durdurmuştur. Mescitin imamı Ayetullah Şeyh Moğsun kendi avlusunda mahkeme olmaksızın vurulmuştur. Sonraki yıllarda mescitin binası tarım ambarı, kütüphane, kulüp ve müze gibi amaçlarla kullanılmıştır.

1980’li yıllarda mescitte restorasyon çalışmaları yapılmıştır. Mescidin minberi tahtadan olup 1984–1985 yıllarında onarılmıştır.

Azerbaycan bağımsızlığını yeniden tesis ettikten sonra cami ibadet edenlerin kullanımına verilmiştir. 2 Ağustos 2001 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun verdiği 132 numaralı karar ile cami, yerel öneme sahip taşınmaz tarih ve kültür eserleri listesine alınmıştır.