Rüstem Pasha Caravanserai

Rüstem Paşa Kervansarayı (Türkçe: Rüstem Paşa Kervansarayı), aynı zamanda Taşhan olarak da bilinir, Erzurum'un doğu Türkiye'deki Yakutiye ilçesinde bulunan bir kervansaraydır; 1561 yılında Osmanlı devlet adamı ve sadrazamı Rüstem Paşa tarafından inşa edilmiştir.

Konum

Rüstem Paşa Kervansarayı, Erzurum'un doğu Türkiye'deki Yakutiye ilçesinde Fevziye mahallesinde Menderes Caddesi üzerinde yer almaktadır.

Tarihçe

Kervansaray, Osmanlı devlet adamı ve Sultan I. Süleyman (1520–1566) döneminde sadrazam olan Rüstem Paşa (≈ 1500–1561) tarafından sipariş edilmiştir. 1561 yılında tamamlanmış ve yolculara günün her saatinde hizmet vererek tüm ihtiyaçlarını karşılamıştır. İçinde bir hastane, küçük bir cami, dinlenme yerleri, dükkanlar, develer, eşekler, öküzler, bufalar ve atlar için ahırlar bulunmaktaydı. Orijinal yapının tüm bölümleri günümüze ulaşmamıştır. Giriş kapısının üzerindeki yazı, o dönemde Erzurum'un bir sınır şehri olması nedeniyle "Bu bir ribatdır" (Osmanlı Türkçesi: ribat) şeklindedir. Sınır noktalarına, ya da karakollara, 40‑50 kişilik akıncı birlikleri yerleştirilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun doğu sınırları Tiflis ve Hazar Denizi'ne kadar genişletildikten sonra, kervansarayın içine konaklar, barınaklar, ahırlar ve dükkanlar eklenmiştir.

Mimari

Rüstem Paşa Kervansarayı, Osmanlı mimarisinde önemli bir kervansaray örneğidir. İki katlı kesme taş bina, dikdörtgen bir avlu etrafını sarar. Avlunun batı ve doğu girişleri vardır. Kapılar sivri kemerli ve kubbeli şekildedir. Bina, avluya bakan verandaların arkasında konumlanmış 32 odaya sahiptir. Üst kat odaları düz kubbeli olup, burada bulunan süslemeler daha sonraki bir dönemde eklenmiştir.

Kervansaray 1965 yılında büyük bir restorasyondan geçirildi. Binanın batı cephesine hafif bir üst yapı eklendi; bu, fıçı kubbeli girişin üzerine kervansaray yöneticisi için bir ofis odası oluşturdu ve giriş biraz daha uzadı.

Günümüz

Kervansaray, yerel olarak “Taşhan” (taşlı ticaret binası) olarak bilinir, bugün yaklaşık yüz atölye ve hatıra dükkanı barındırıyor. Bunların birçoğu yerel Oltu taşından yapılmış tesbih, yüzük ve kolye satmaktadır.