Semiz Ali Pasha Mosque

Semiz Ali Paşa Camii veya Cedid Ali Paşa Camii, Kırklareli ili Babaeski ilçesi sınırları içerisinde, Semiz Ali Paşa tarafından Mimar Sinan'a yaptırılan tarihi bir Osmanlı dönemi camisidir.

Tarih

İnşa kitabesi bulunmayan caminin, 16. yüzyılda Semiz Ali Paşa tarafından Hassa mimarı Koca Sinan'a yaptırıldığı bilinmektedir. Hicri 982 tarihli bir muhasebe evrağına göre içinde medrese, kervansaray ve arastası da olan bir külliye olarak inşa ettirildiği ifade edilse de bu yapı topluluğundan günümüze yalnızca caminin kendisi ulaşabilmiştir. Külliyeyi oluşturduğu düşünülen medrese, kervansaray, hamam ve arasta hakkında net bir bilgi bulunmamaktadır. Mimar Sinan'ın eserlerinin listelerinde Babaeski'deki bir cami ve medresenin isimleri bulunmaktayken hamam ve kervansarayın isimleri geçmemektedir. Edirne'deki Ali Paşa Çarşısı da yine Semiz Ali Paşa tarafından Mimar Sinan'a yaptırılmış, çarşının geliri bu camiye vakfedilmiştir. Hüseyin Ayvansarâyî, Semiz Ali Paşa'nın yaptırdığı yapılar arasında bir cami, bir çifte hamam ve bir çeşmeyi saymaktadır. Babaeski'nin 1911-1912 yıllarında Bulgar ordusu tarafından işgali sırasında caminin minaresi pabuç kısmına kadar yıkılmıştır.

Onarımlar

Cami avlusunun batısındaki giriş kapısı üzerinde bulunan tamir kitabesine göre Sultan II. Mahmud döneminde Hicri 1248 (Miladi 1832) yılında geniş çaplı bir onarım geçirmiştir. Bu kitabe şu şekilde aktarılmaktadır:

1911-1912'de Bulgarlar tarafından yıkılan minaresi 1934 yılında yeniden inşa edilmiştir. 1986-1988 yılları arasında Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. 2013 ve 2018 yıllarında da restore edilen cami günümüzde ibadete açıktır. Cami, 08.04.1988 tarih ve 7 sayılı kararla tescil edilmiştir.

Mimari

Tek kubbesi, geniş bir avlusu ve çift sıra revaklı bir son cemaat yeri olan caminin harim kısmı kareye yakın dikdörtgen plandadır. İbadet edilen alan, altı adet kemer üzerinde taşınan merkezi bir kubbe ve yarım kubbelerle örtülüdür. Bu mekanın doğu ve batısında büyük birer payanda bulunmaktadır. Kuzeyinde bulunan çift revaklı son cemaat yeri bir çapraz tonoz ve ikişer kubbe ile örtülmüştür. Bütün kubbeler kurşunla kaplanmıştır. Caminin beden duvarlarının köşelerinde ağırlık kuleleri bulunmaktadır. Caminin batı köşesinde kesme taştan inşa edilmiş minaresi bulunmaktadır. Balkan Savaşları sırasında bir kısmı yıktırılan tek şerefeli minaresi 1934 yılında özgün durumuna göre onarılmıştır.

Caminin harim kısmına iki yanında mihrabiyelik bulunan bir cümle kapısı ile girilmektedir. Mihrap kısmı dışa çıkıntılıdır ve üzeri yarım kubbe ile örtülmüştür. İç mekanda duvarlarda bulunan taşıyıcı payelerin arasına ise mahfil kısımları konumlanmıştır. Kubbeye geçiş elemanı olan pandantiflerin içerisinde mukarnaslar bulunmaktadır. Caminin üst kat pencereleri sivri kemerler içine, daha büyük olan alt sıra pencereleri ise dikdörtgen dış kontürlerle çevrelenmiştir.

Cami avlusunda mihrap hizasında ana giriş kapısı, sağ tarafında ise üzerinde günümüze ulaşabilmiş tamir kitabesi bulunan yan giriş kapısı bulunmaktadır. Etrafı revaklarla çevrili olmayan avlunun ortasında Osmanlı'nın geç devirlerinde inşa edildiği düşünülen on iki kenarlı ahşap bir çatıyla örtülü bir şadırvan bulunmaktadır. Avlunun sokağa açılan kuzeydeki kapısının üzerinde ise Goodwin tarafından bahsedilen ve Tuncel'e göre bir kütüphane işlevindeki bir mekan olduğu düşünülse de Semavi Eyice bu görüşe karşı çıkmaktadır.