Sheikh Mohammad mosque

Şeyh Muhammed Camii (Azerbaycan dili: Şeyx Məhəmməd Məscidi), eski bir cami ve tarihi mimari anıt olup Azerbaycan'ın İsmayılı ilçesindeki Basqal Devlet Tarih-Kültür Rezervi içinde yer almaktadır. 1531 yılında tamamlanmış olan eski cami kısmen restore edilmiştir.

Hakkında

Şeyh Muhammed Camii, Sufi Derviş Ali'nin oğlu Pir Muhammed'in emriyle 1531 yılında inşa edilmiştir. Cami, Basqal'ın Kələküçə mahallesinde bulunmaktadır. Caminin avlusunda bir medrese faaliyet göstermiştir.

Azerbaycan'da Sovyet işgalinden sonra, din karşıtı resmi kampanya 1928'de başlamıştır. O yılın Aralık ayında Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi, birçok camiyi, kiliseyi ve sinagogu eğitim amaçlı kulüplerin kullanımına vermiştir. 1917'de Azerbaycan'da 3.000 cami varken, bu sayı 1927'de 1.700, 1928'de 1.369 ve 1933'te 17'ye düşmüştür.

Şeyh Muhammed Camii bu dönemde ibadet için kapatılmıştır. Caminin avlusundaki yaklaşık yirmi taş yazıt yok edilmiş ve çift minare sökülmüştür. Cami binası kulüp olarak yeniden kullanılmıştır. 1975'te bina, elektrik şebekesindeki kısa devre nedeniyle çıkan bir yangınla tamamen yok olmuştur.

1980'lerde yerel halk caminin restorasyon çalışmalarını yürütmüştür. Bu çalışmalar sırasında caminin yanına dikilmiş Pir Çinar hakkında bir yazıt bulunmuştur. Yazıta göre Pir Çinar, 1568'de Şeyh Safayi tarafından dikilmiştir. 1989'da camiyi de kapsayan bölgede Basqal Devlet Tarih-Kültür Rezervi kurulmuştur.

Arkeolojik kazılar

2019 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Turizm Ajansı'nın talebi üzerine, Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü'nden Prof. Dr. Qafar Cəbiyev liderliğindeki bir ekip, Şeyh Muhammed Camii içinde ve avlusunda arkeolojik araştırma yapmıştır. Eski caminin içinde, Şirvanşahlar dönemi İslam mimarisine ait daha küçük, kare şekilli bir cami kalıntısı ortaya çıkarılmıştır. Kazı sırasında birkaç yazıt da keşfedilmiştir.