Akhiza Castle

Ahiza qalʼasi (Gürcüce: ახიზის ციხე; translit.: “ahʼizis tsihʼe”), hozirgi kunda Turkiya chegaralari ichida qolgan tarixiy Klarceti hududida, Artvin viloyatiga tegishli Ardanuç tumanida Oʻrta asrda qurilgan qalʼa. Evliya Çelebiyning sayohatnamida Harbe qalʼasi deb ataladi. Bugun bu qalʼaga Ferhatli qishlogʻi nomidan Ferhatli qalʼasi ham deyiladi.

Eski Ahiza qishlogʻida joylashgan Ahiza qalʼasi, Ferhatli qishlogʻidan ikki kilometrga yaqin shimolida, Cehennem Deresiʼning oʻng qirgʻogʻida joylashgan. Qalʼa 5‑asrda Gürcü qiroli Vahtang Gorgasali tomonidan yangilangan.

Kartlis Tshovreba nomli Gürcü tarixiga koʻra Gürcü qiroli Vahtang Gorgasali va Klarceti prints Artavaz, Klarcetiʼning qaytarib olinganidan keyin hududni kezishgan. Bu tarixchilaridan biri Cuanşerʼning yozishiga koʻra, Klarcetiʼda oʻsha davrda ikki katta qalʼa bor edi. Ular Tuharisi qalʼasi va Ahiza qalʼasi edi. Ahiza qalʼasi zarar koʻrganligi sababli qirol qalʼani qayta qurishni buyrdi. Shundan soʻng qalʼa yangilangan va Vahtang Gorgasali nomidan qalʼa ichida cherkov ham qurilgan.

Hududni kezgan Karl Koch Ahiza qalʼasini Gocibore deb atagan. Bu davrlarda qalʼaning yonidagi piskoposlik markazi endi mavjud emas edi. Taxminan 1910‑yilda hududni kezgan rus din arbobi Pavel Aleksandroviç Florensky, qalʼa katta darajada vayron boʻlishiga qaramasdan, devorlarining hali ham mustahkam ekanligini yozgan. Qalʼa ichidagi cherkovda mozaikali Meryem Ona freskasi ham mustahkam edi. Ahiza cherkovining shift bezaklarida bir joyda xoch, boshqa joyda xoch bilan kiyik tasviri mavjudligi maʼlum.

Hozirgi kunda Ahiza qalʼasining devorlarining bir qismi turib turgan boʻlsa-da, moloz toshlardan qurilgan qalʼa hozirda vayron holatda.