Altyn-Asar

Altynasar — eski shahar joyi. Qızılorda viloyati Qarmaqşı tumani Quañdariya daryosining eski kanali boʻylab joylashgan. Qadimgi nomi nomaʼlum.

Altynasar shahar aholisi mil. avv. I‑IV asrlarida yashagan, hajmi 17 ga yerni egallagan, toʻrt bosh binolari bor juda katta shahar. Shahar bir necha qavatlardan iborat murakkab binolardan qurilgan.

1948 yili Xorazm arxeologik ekspeditsiyasi (rahbari Sergey Tolstov) tadqiq qilgan. Qora boshiida ikki tepadan iborat tuzilma aniq koʻrinadi. Birinchisi «Katta uy» deb ataladi, maydoni 150×150 m, balandligi 12–15 m. Bu yerda asosan turar‑joy binolari boʻlgan. Ikkinchi tepa «Kichik uy». Oʻtkazilgan qazish ishlari shahar pastki qavati 1‑8 asrlarda qurilganligini aniqladi. Yuqori qavati 6‑8 asrlarga tegishli. Yuqori qavatdagi turar‑joy binolarining joylari qazildi. Xonalarida suflar va pol ustiga oʻrnatilgan oʻshaklar saqlangan. Ularning poʻshalar bilan, qamishlar bilan qoplangan tomi yupqa boʻlganligi aniqlangan.

Shahar aholisi chorvachilik, dehqonchilik bilan shugʻullangan. Sirdning past oqimidagi Jetiasar madaniyatining boshqa qoʻnishlari kabi, Altynasarning ham qadimgi aholisi dushman bosqinchiligidan shahardan ketgan.