Amasya Museum

Amasya Muzeyi, shuningdek Amasya arkeologik muzeyi (turkcha: Amasya Müzesi yoki Amasya Arkeoloji Müzesi) deb ham ataladi, shimoliy Turkiyaning Amasya shahrida joylashgan milliy muzey boʻlib, shahar atrofida topilgan arkeologik topilmalar hamda mintaqaning madaniy hayoti tarixi bilan bogʻliq etnografik buyumlarni namoyish etadi. 1958‑yilda tashkil etilgan muzeyda oʻn bir tarixiy tsivilizatsiyaga mansub deyarli yigirma toʻrt mingta eksponat mavjud.

Tarixiy zamin

1925‑yilda, Sultan Bayezid II majmuasidagi madrasa ichidagi ikki xonada bir necha arkeologik topilmalar va baʼzi islom davri mumiyalari birga saqlanib, muzey ombori tashkil etildi. Muzeyning rasmiy tashkil etilishi 1958‑yil iyun oyida amalga oshirildi. Koʻproq eksponatlarni namoyish etish uchun joy yetishmasligi sababli, inventar 1962‑yilda Gökmedrese masjididagi 13‑asr monumental seldjuk davri binosiga koʻchirildi. Muzey 1977‑yil 22‑martda yangi qurilgan zamonaviy binosiga koʻchirildi. 1980‑yil 14‑iyun kuni eksponatlarni vaqt tartibida qayta joylashtirishdan soʻng ommaga ochildi.

Muzey

Muzey uch qavatli binoda joylashgan. Pastki qavatda ombor, laboratoriya va xizmat boʻlimlari mavjud. Zamin qavatda kichik namoyish xonasi, kiosq va dam olish xonasi joylashgan. Yuqori qavatda arkeologik eksponatlar va etnografik buyumlarni oʻz ichiga olgan ikki katta namoyish zali mavjud. Muzeyning bogʻida Ilxan davri tosh eksponatlari va Mesud I maqbarasidagi mumiyalar namoyish etiladi.

Muzeyda 5 574 ta arkeologik va 17 287 ta etnografik obʼekt, shuningdek ilmiy tadqiqot maqsadida 1 247 ta buyum mavjud.

Zamin qavat

Zamin qavatdagi eksponatlar orasida Bafra yaqinidagi kemaning qoldiqlaridan topilgan Rim va Vizantiya davri amfora, uchta Rim davri terrakotta va Vizantiya davri bronza sarkofag, Dionysos va uning oʻgʻli tasvirlangan hellenistik davr reliefi, Rim davri ruhoniyning tanasi haykali, seldjuk va osmanli davri masjid va madrasa marmar yozuvlari, kech Vizantiya davri tasvirlari bilan yogʻoch eshik varaqasi, seldjuk davri Gökmedrese masjidining ikki qanotli yogʻoch eshigi va osmanli davri Mehmed Pasha masjidining yogʻoch eshigi. Shuningdek, Rossiya‑Turkiya urushi davrida Rossiyadan kelgan azərbaycanliklar tomonidan mintaqaga olib kelingan gilamlar, namoz jildalari va yelka sumkalar ham namoyish etilgan.

Yuqori qavat – arxeologiya boʻlimi

Yuqori qavatdagi arxeologiya boʻlimida mahalliy arxeologik qazilmalardan topilgan asarlar, jumladan, loy idishlar, bronza qirra va balta, ignalar, toʻqimachilik vazunlari va Erta bronza davri (3500–2100 mil. avv.) hamda Hititlar (1400–1200 mil. avv.) davriga oid muhrlar, Hititlar boʻron xudosi Teshubning haykali, eng mashhur Amasya haykalchasi, Urartu Qirolligi (900–600 mil. avv.) bronza bilaguzuklar va idishlari, Friglar (850–600 mil. avv.) libatsiya kasalari, Skif kavallari (6‑asr mil. avv.) temir qilich va turli metall jang asboblari, hellenistik davrga oid taom idishlari va kantharoslar, koʻz yoshini ushlab turuvchi idishlar, shisha atir piyolalari, kasalar, terrakotta kantharoslar, teatr maskalari, bronza idishlar, Rim davri, hellenistik va Rim davriga oid turli oltin, kumush va shisha ayollar zargarlik buyumlari, hellenistik va Rim neft chiroqlari hamda bronza tangalar, Vizantiya mis tangalari, Seljukklar kumush tangalari va Usmoniy davri oltin tangalar, va nihoyat Vizantiya davri (476‑1453 mil. avv.) turli buyumlari.

Yuqori qavat – etnografiya boʻlimi

Ushbu muzey boʻlimida 19‑asrda Usmoniy uylarida ishlatilgan mis idishlar, masalan, choynaklar, yuvish kasalari, chelaklar, qoʻl hoʻzirlari va pishirish qozonlari; Usmoniy ayollarining turli zargarlik buyumlari; usmoniy davrga oid marvaridli yogʻoch qoshiq, qutilar, sandiqlar va oyoq kiyimlari; barcha turdagi usmoniy qurollar; Seljukk va Usmoniy keramika plastinkalari va suv idishlari; yogʻoch astrolablar, kompaslar va globuslar kabi astronomik asboblar; tinsel tikilgan ipak va hammom kiyimlari bilan qadoqlangan usmoniy hammom buyumlari; kumush va emal qoplamali ovchi qutisi choʻktak soatlari va yogʻoch quti pendulum soatlari kabi vaqt oʻlchash asboblari; shisha va keramika kerosin chiroqlari kabi yoritish vositalari; usmoniy davrga oid choy, qahva va tamaki idishlari; tumanlar; talismanlar; Qurʼonning qoʻlda yozilgan nusxalari; yozuv asboblari; podiumlar; sultonning tuğrasi bilan imzolangan farmon hujjatlari; hamda ranglar, bayroqlar va bayroqchalar.

Ochiq havoda koʻrgazma

Muzeyning gʻarbidagi bogʻda, katta hajmdagi tosh asarlar Hitit, Helenistik, Vizantiya, Ilxan, Selçuk va Usmon davrlariga oid namoyish etilgan. Bular Hitit darvoza sher haykallari, Helenistik va Rim epigrafikalari, Ion tartibi va Korint tartibi boshliqlari, marmar va ohaktan yasalgan Rim sarkofaglari, yozuvlar va millyarlar, Vizantiya stele va arxitektura elementlari, shuningdek Ilxan, Selçuk va Usmon davrlariga oid binolar yozuvlari, boshqotirmalar, terrakotta idishlar va masjid ustun boshliqlari hisoblanadi.

Ilxan davri (1256–1335/1353)ga oid olti mumiya Mesud I maqbarasida namoyish etilgan. Muzeyning bu qismi eng koʻp tashrif buyurilgan. Mumiyalar Amasyadagi ikki masjid qabristonidan bu yerga koʻchirilgan.

Kirish

Muzey Mustafa Kemal Paşa koʻchasida, shahar markazida joylashgan. Har kuni soat 8:30 dan 19:00 gacha (qish oylarida 17:00 gacha) mahalliy vaqtda ochiq. Kirish haqi ₺ 5.00 (taxminan 1,67 AQSh dollari).