Astanababa Mausoleum

Astanababa aramgohi (XII-XVII asrlar) — Yerli ilatning bir qismi Astanababa mazari deb, bir qismi esa ikki dogʻon Zeýdaly va Zuweýdalı hamda ularning ayollari - Gyzlarbibi mazori deb ham ataydilar. Bu mazar haqida bir qancha rivoyatlar mavjud, ularning birida shunday deyilgan: “400 yil bundan avval Balhyn hukmdori ibn Aly Nur oʻgʻli Zuweýdaning mahalliy boshqaruvchisiga berilgan yolgʻiz qizi ortidan chiqib ketgan. Bunga achchiq otasi qizi uchun mazor qurishni buyrugʻ berib, Maryamdan hamda Samarqanddan yaxshi ustalarni chaqirgan. Ammo qurilib tugagan zahoti mazor yikilib ketgan. Yana qayta qurilgan uy ham shunday boʻlib yikilib ketgan va uch marta shunday boʻlgan. Bu holatga achchiq gʻamgin boʻlgan Nur oʻgʻlining tushida bir gʻoya kirib, u mazorni Mekgedan olib kelingan toʻyin bilan suvdan qurib qoʻyishni maslahat bergan. Qizi gʻamginlikdan qutulmagan otasi ham shunday qilgan. Gʻamni Mekgedan olib kelingan gʻumdan qilganlar, suvni esa olib bir qoya quydilar va gʻamni qilish uchun suvni shundan olib ketishgan. Shunday qilib mazor qurilgan va Nur oʻgʻli vafot etganda uni ham shu mazorda, qizining mazari bilan qoʻshni boʻlib uylaganlar”.

Astanababa turbesi bir necha boʻlimdan iborat. U ochiq daryo, havuz, peştaq, yopiq daryo, toʻrt pilonli zal, metjit, Zeýdalı va Züweýdalı gʻuburxonasi, diwanxona va Gyzlarbibi mazori bilan biriktiruvchi insiz daryodan iborat. Ansambarning eng qadimgi boʻlimi metjit boʻlib, uni XII asr bilan sanaladi. Diwanxona ham metjit bilan bir vaqtning oʻzida qurilgan. Gyzlarbibi mazori ansambarning keyingi boʻlimidir, u turli oʻlchamdagi ehtimol ikkinchi marta foydalaniladigan gʻishtlardan (XIX asrda) qurilgan.