Csódi-hegyi Cave

Csódi-hegyi-gʻor Visegrádi-gʻorlar hududida joylashgan bir gʻor. Duna–Ipoly Milliy Parkida joylashgan Dunabogdány hududida joylashgan.

Tavsifi

Dunabogdánydan yarim kilometrlik janubga Csódi-gʻor joylashgan. Ilgari ishlatilgan kon maydonlari togʻning janubiy tomonida joylashgan. Tashlab qoʻyilgan kon boʻlagining janubiy-gʻarbiy maydonida, kichik, choʻmilish va baliq ovlash uchun mos boʻlgan koʻl ham bor, gʻor kon devorining yarim balandligida, 20–25 metr balandlikda joylashgan. Janubga qaragan devorda pastdan erkin koʻtarilish orqali ham gʻorga yetish mumkin.

Gʻorning kirish joyi taxminan janubga qaragan, 3,7 metr kenglikda va oʻrtacha bir metr balandlikda. Kirish joyini yengil koʻtarilgan yer osti boʻlimi kuzatadi, bu boʻlim kirish joyiga qarshi yaqin 4 metr uzunlikda. Uning kengligi 8 metrga yaqin, oʻrtacha balandligi yarim metr. Boʻlimning asosiy qismida chuqur (80 santimetr) va tor, gorizontalga yaqin boʻshliqlar mavjud. Shift va orqa devor, shuningdek, qadamli yer osti sariq‑oq, elastik mineral qoplamasi bilan qoplangan. Ehtimol, yuriladigan pastki qismlarda ham bu qoplama boʻlgan, lekin bosish natijasida yoʻqolgan. Shiftning yirtilgan chetidan va chap tomondagi yoriqlardan intensiv tomirlar va suv sızması kuzatiladi, garchi bu mineral shakllanish bilan bogʻliq boʻlmasa ham.

Gʻor ehtimol konning ichki qismidan yaratilgan, chunki gʻor ichida mineral qoplamasiz qobiq yuzasi amorf va boʻshashgan, tashqarida esa quyosh nuri bilan qattiq, koʻp hollarda hali ham yorqin rangli devor mavjud. Gʻorning shiftida sharboshli tuzilma koʻrinadi, garchi uning yirtilgan boʻlaklari yer ostida (ehtimol portlashlar tufayli) qolgan.

Barlang déli kitettsigi, nisbatan katta kirish teshigʻi shuni natija beradi-ki, koʻp yorugʻlik gʻoyaga yetadi, hatto eng uzoq burchaklarda ham kamida yarim qorongʻulik mavjud. Shuning uchun, namlik tufayli barlangda boy flora paydo boʻlgan. Kirish teshigʻida qora bodza va yovvoyi atirgul butaklari oʻsadi, ichida esa qoʻziqorin, shoxli qoʻziqorin, yashil algalar joylashgan.

Barlang shakl xususiyatlarini hisobga olganda, bu sinjenetik kelib chiqishi boʻlgan barlang ekanligi koʻrinadi. Ammo uning aniq genezisi haqida faqat taxminlar mavjud.

Ushbu gʻoya adabiyotida ham Csódi-hegyi-üreg (Eszterhás 1993) nomi bilan uchraydi.

Kutatish tarixi

Gʻoyaning birinchi maʼlumoti Ézsiás György tomonidan berilgan, u Budai Kornél bilan birga 1991‑yilda gʻoyaga kirganini, keyin uning joyini, taxminiy oʻlchamlarini va paydo boʻlishi bilan bogʻliq muammolarni tasvirlagan.

Eszterhás István tomonidan yozilgan “Magyarország nemkarsztos barlangjainak lajstroma” nomli, 1993‑yilda yaratilgan qoʻlyozmada, Csódi-hegyi-üreg Visegrádi togʻlarida, 4900‑sonli gʻoya katastr maydonida, Dunabogdányda joylashganligi koʻrsatilgan. Andezitda paydo boʻlgan barlang 4×2 m maydonli va 1 m balandlikda. Ushbu roʻyxatda, gʻoya karsaz toshlarda emas, balki 1993‑yil oxirigacha maʼlum boʻlgan 520 ta obʼekt (478 barlang va 42 sunʼiy gʻoya) sanab oʻtilgan. Magyarországda 178 ta barlang yoki sunʼiy barlang deb atalgan gʻoya yaratilgan, andezitda qurilgan. Visegrádi togʻlarida 33 ta barlang karsaz toshda emas, balki sunʼiy boʻlmagan holda paydo boʻlgan. 1996‑yilda Eszterhás István gʻoyani batafsil tasvirlab, xaritalagan.

2001‑yil 12‑noyabr kuni tayyorlangan "Magyarország nemkarsztos barlangjainak irodalomjegyzéke" nomli qoʻlyozmaning gʻor nomlari roʻyxatida Csódi‑hegyi‑gʻor keltirilgan. Gʻor nomlari roʻyxatida gʻor bilan shugʻullangan 5 ta adabiy asar sanab oʻtilgan. 364‑bandda bu keltirilmagan, 363‑bandda keltirilgan. 2014‑yilgi "Karsztfejlődés"da chop etilgan tadqiqotda Dunabogdány yaqinida joylashgan andezit koni bir koni maydonining gʻor devorida Csódi‑hegyi‑gʻor joylashganligi aytilgan. Koni maydonining pastki qismida devorda toshning joylashuvi devorni yiriklashtirib, 4,4 × 7,9 m maydoni va 2 m balandlikdagi ketma‑ketlik gʻorni yaratgan. Gʻorda tomirlayotgan suv, eritma mavjud. Visegrádi‑togʻlar tizimidagi 101 gʻordaning biri Dunabogdányda joylashgan.