Amir Sulton masjidi

Amir Sulton masjidi (turkcha: Emir Sultan Camii) – Turkiyaning Bursa shahrida joylashgan masjid. Ilk marotaba XV asrda qurilgan, 1804-yilda Usmoniylar sultoni Salim III uchun qayta qurilgan. 1868-yilga kelib, masjid qayta tiklangan, har bir qayta qurilish jarayonlari davomida masjidning qurilish rejasi biroz oʻzgargan.

Tarixi

Amir Sulton, shuningdek, Shamsiddin Mehmed Ali al-Husayn al-Buxoriy (Mehmed Şemseddin) nomi bilan tanilgan buxorolik darvish va olim, Usmoniylar sultoni Boyazid I ning maslahatchisi va kuyovi boʻlgan. Uning qabri atrofidagi diniy majmua birinchi marta XV asr boshlarida Sulton Mehmed I tomonidan tashkil etilgan. Sulton Murod II davrida (1421–1451-yillar) Boyazid I ning qizi Hundi Fatma Xotun majmuadagi birinchi masjidni qurdirgan.

Hozirgi masjid Bursada joylashgan boʻlib, Amirsulton deb ham ataladi. XV asrda qurilgan majmua 1766-yilgi zilzila oqibatida qulab tushganidan keyin hozirgi bino qurilgan. Shuningdek, sulton Salim III tomonidan qayta tiklangan vaqtda avvalgi masjidning poydevori va uning baʼzi materiallari qayta qurilishda ishlatilgan, natijada qadimiy Usmoniylar meʼmorchiligi elementlarini yangi Usmoniylar meʼmorchiligining barokko uslubi bilan qorishgan. 1855-yilda Bursada sodir boʻlgan zilziladan keyin Amir Sulton masjidi va maqbarasi (turkcha: türbe) 1868-yilda (hijriy 1285) qayta qurilgan, bu safar bino sulton Abdulaziz uchun sof barokko uslubida barpo etilgan.

Meʼmorchiligi

Masjid va maqbara uzun hovlining qarama-qarshi tomonida joylashgan boʻlib, kirish joyida katta shodirvon (tahorat olinadigan favvora) mavjud. Hovliga kirish qismi sharqiy va gʻarbiy tomonlarda joylashgan, masjid va maqbaraga esa ana shu hovli orqali kirish mumkin. Hovlini yogʻochdan yasalgan arkada oʻrab turadi.

Hovlining janubiy tomonida joylashgan masjidda baland, gʻishtdan qurilgan namozxona bor, uning shimoliy burchaklarida esa ikkita minora mavjud. Maqbara esa janubiy tomonda joylashgan boʻlib, uning markazida gumbazli xona mavjud, uning yon tomonlarida esa kichik xonalar qurilgan. Ushbu kichik xonalarda Amir Sulton va uning oila aʼzolari qabrlari saqlanadi. Hovlining shimoliy burchagida joylashgan boshqa xonalardan imomlar foydalanadi.

Masjid janubidagi hammomga Amir Sultonning xotini va Boyazid I ning qizi Hundi Xotun javobgar boʻlgan. Majmua atrofida bir nechta tarixiy favvoralar (turkcha: külliye) joylashgan boʻlib, ularning qurilishi 1743-yilga toʻgʻri keladi. Ulardan biri britaniyalik sayyoh va rassom Thomas Allomning chizmasida aks etgan.