Enez Castle

Enez qalʼasi, Turkiyaning Edirne viloyatiga tegishli Enez tumanida, Meriç daryosi Egey dengiziga quyilgan joyda joylashgan qadimiy qalʼa.

Ochiq havo muzeyi sifatida xizmat qiluvchi qalʼa, festival, koʻrgazma kabi tadbirlar uchun ishlatiladi. Ichida Bizans davrida katta cherkov sifatida qurilgan, 1455‑yildan boshlab masjid sifatida foydalanilgan, Enez Ayasofyasi deb ataluvchi ibodat binosi mavjud.

Tarixi

Qalʼaning qurilish sanʼati aniq boʻlmaganda, devorlaridagi devşirme qurilish materiallari Bizansdan oldingi davrga tegishli ekanligini koʻrsatadi. Balkanlardan kelgan barbar hujumlarini oldini olish maqsadida qurilgan deb hisoblanadi. Tuzilmaning taʼmiri uchun 6‑asrda Sharqiy Rim imperatori Yustinianos buyrugʻi berganligi maʼlum. Ichidagi oʻtkir Usmoniy kemerlar Usmoniy davrida ishlatilganligini bildiradi.

Shimoli‑gʻarb‑janub‑sharq yoʻnalishlarida choʻzilgan qalʼaning asosiy kirish joyi shimoli‑sharqda joylashgan. Anʼanaviy kirish darvozasi yonidagi devorda oq marmardan bir Trak suparish tasviri mavjud. Dengizga qaragan tomonida, qalʼadan dengizga tomon ikki sur devori choʻzilib, bu devorlar dengiz tomonidagi limonni himoya qiladi. Devorlarda kesma tosh, gʼisht va qadimiy arxitektura boʻlaklari ishlatilgan.

Qalʼaning ichida, 12‑asrda bazilika sifatida qurilgan va 1455‑yilda masjidga aylantirilgani taxmin qilinadigan ibodat binosi hamda shapel sifatida ishlatilgan, boy mozaikalar bilan qoplangan kichik gʻor mavjud. Gʻor devorlaridagi mifologik unsurlarni tasvirlovchi haykallar Edirne muzeyiga olib kelingan.

Qalʼa, hozirgi kunda festival, koʻrgazma kabi tadbirlarga mezbonlik qiladi.

Fathiy Masjidi

Qalʼa ichidagi bazilika, "Enez Ayasofyasi" yoki Fathiy Masjidi deb ataladi. Qalʼaning janub‑sharq uchidagi eng baland nuqtada joylashgan. 21 × 38 m oʻlchamdagi Yunon Xochi rejali tuzilma, davrining katta cherkovlaridan biri edi. Istanbuldagi hamkasblariga oʻxshash yuqori sifatli hunarmandchilik bilan qurilgan tuzilma, 1455‑yilda masjidga aylantirilgan, 1965‑yildagi zilzila tufayli vayron boʻlgan va tark etilgan. Tuzilmada ham Bizans, ham Usmoniy davriga oid devor rasmlari mavjud.

Enez Ayasofyası, 2016 yili boshlangan restavratsiya va rekonstruksiya ishlari bilan qayta tiklandi. 2021 yilda ham ibodatga ham tashrifga ochildi.