Eskihisar Castle

Eskihisar qalʼasi, Kocaeliʼning Gebze tumanidagi Eskihisar mahallasida joylashgan tarixiy bir inshootdir. Eskihisar qalʼasi eski davrlarda İzmit koʻrfazining janubidagi yoʻlni nazorat ostida ushlab turish va limonni himoya qilish uchun Eskihisar qishlogʻi shimol‑sharqida tik tepa ustiga qurilgan va taxminlarga koʼra Eskihisar qalʼasi Bizans imperiyasi davrida qurilgan.

Tarixi

Eskihisar qalʼasidan birinchi marta Georgios Akropolite 1241‑yilda soʻzlagan. Palekanon jangiga bogʻliq holda ham tarixda nomi tilga olingan. Latin imperiyasi hududga hukmron boʻlgan davrda bu qalʼaning nomi koʻp marta aytilgan. Oʻsha paytda İznik imperatori III İonidis Kocaeli yarim orolini va bu yerdagi qalʼalarni zabt etgan. Ushbu voqealarga koʻra, Eskihisar qalʼasining 1241‑yilda mavjud boʻlganligi tushuniladi. Eskihisar qalʼasi va devorlari uch bosqichda qurilgan. Qalaning ichki devorlari I Manuel Komnenos (1143‑1180) tomonidan XII asrda; qalʼaning peçe devorlari İznik imperatori II Ducas‑Vatatzes (1222‑1254) tomonidan 1241‑yilda; tashqi devorlar va janub‑sharq burchagidagi minoralar Paleologoslar davrida (1261‑1453), taxminan 1300‑yillarda qurilgan.

Arxitektura tuzilishi

Eskihisar qalʼasi ichki va tashqi boʻlinmalardan iborat ikki qismdan tashkil topgan. Toʻrtburchak reja sxemasiga ega. Toʻrtta yarim doira, olti toʻrtburchak minoralar bilan devorlar mustahkamlangan qalʼa darvozasi ikki minoraning orasida joylashgan. Bundan tashqari uchta ichki hovli, uchta tashqi hovli boʻlgan jami olti qoʻshimcha darvoza mavjud. Bu minoralar mazgulsiz qurilgan.

Kalenin qurilishida gʻishtlar va qalin yontilgan toshlar ishlatilgan. Devor qalinliklari 1,50‑1,60 m. oraligʻida oʻzgaradi. Devorlarning baʼzi joylarida ikki yoki uch gʻisht qatoridan keyin, bir qator tosh qatori qoʻyilganligi koʻrilgan. Tosh qatorlarining ikki yoniga vertikal va gorizontal joylashtirilgan gʻishtlar bilan fasad harakatli koʻrinish oldi. Devorlarning baʼzi boʻlimlarida esa tosh qatorlarning toʻrt tomoni gʻishtlar bilan oʻralgan. Ayniqsa Bizans Imperiyasi oxirgi davri boʻlgan Paleologoslar davrida (1261‑1453) paydo boʻlgan va bu turdagi devor ishlovi Istanbulda Blakerna Saroyi hamda Edirnekapi devorlarida ham koʻrinadi.

Eskihisar qalʼasining tashqi devorlariga ichki devorlar kabi eʼtibor berilmagan, shuning uchun faqat boʻsh toshlar ishlatilgan, gʻishtga joy berilmagan. Paleologoslar davrida qurilgan deb hisoblangan tashqi devorlarning muhim bir qismi yoʻq qilib, ortadan olib tashlangan.