House-Museum of Samad Vurgun

Samad Vurgunning Oʻzbekiston Respublikasi uy-muzeyi, shoir, olim va jamoat arbobi Samad Vurgun (1906–1956)ni yodga oladi, ikki marta Davlat mukofoti laureati Samad Vurgunning uy-muzeyi Ozarbayjonda yozuvchilar va kompozitorlarning xotirasini abadiylashtirish maqsadida yaratilgan birinchi yodgorlik muzeyidir. U Ozarbayjon Respublikasi Madaniyat va Turizm vazirligi nazorati ostida faoliyat yuritadi.

Tavsifi

Muzey 19‑asr binosining uchinchi qavatida joylashgan olti xonali kvartirada joylashgan. Samad Vurgun bu kvartirada hayotining oxirgi ikki yili yashab, faoliyatini olib borgan.

1974‑yilda hukumat qarori bilan yaratilgan uy-muzey 1975‑yil 6‑oktabrda ochildi.

Oʻtgan davrda muzey fondi kengaytirildi, yangi eksponat boʻlimlari yaratildi, shoir hayoti va faoliyati boʻyicha tadqiqotlar olib borildi. Toʻplash muzey faoliyatining asosidir. Bu ish rejalashtirilgan asosda ham, turli mavzularda ham amalga oshiriladi. Natijada Vurgunning yodgorliklari, asl fotosuratlar, rasmlar, qoʻlyozmalar, ilmiy ishlar, sovgʻalar, oʻtmish yillarning jurnallari va boshqalar muzey fondini kengaytirdi. Hozirda eksponatlarning umumiy soni 16 000‑dan ortiq.

Muzeyning filial boʻlmish Sheʼriy Uy Qazax viloyatining Yuxari Salahli qishlogʻida, shoir tugʻilgan joyda joylashgan.

Muzeydagi uchta xona — shoirning ish xonasi, mehmonxona va yotoqxona, sogʻligʻi boʻyicha asl holatda saqlanadi. Qolgan uchta xonada Vurgunning hayoti va jamoat faoliyatini aks ettiruvchi, uning yodgorligini taʼminlaydigan eksponatlar yaratilgan.

Shoirning ofisi – kabinet. Hammasi oddiy, hammasi oddiy. Yozish stoli, stullar, kitobli shkaflar. Yozish stolida shoirning soʻnggi qoʻlyozmalari, umr boʻyi chizib bera olmagan sigaretalari, xotini va bolalari tomonidan olingan fotosurat, va kichik savatda joylashgan binafsha sharf shoirning eng sevimli binafsha gullari sifatida tasvirlangan. “Vaqif”, “Farhod va Shirin”, “Inson”, “Aygʻun” va boshqa koʻplab sanʼat asarlari, maqolalar, nutqlar bir vaqtlar shu yozish stolida yaratilgan.

Shoirning mehmonxona xonasi sogʻlom boʻlganda saqlanib qolgan. Samad Vurğun shoir, lekin shuningdek ochiq fikrli inson, mehmondoʻst mezbon edi. Bu mehmonxona koʻpincha shoirning doʻstlari – yozuvchilar, bastakorlar, rassomlar, qishloq ishchilari va uning isteʼdodi muxlislari tomonidan tashrif buyurilgan.

Xonada bir podshohlik bor. Ozarbayjon milliy operasining asoschisi, Uzeyir Xacibeyov, va Gara Qarayev, Fikrat Amirov, Said Rustamov, shuningdek boshqa bastakorlar oʻz asarlarini shu yerda ijro etgan.

Yashash xonasida, 1944‑yilda, xalq rassomi Mikail Abdullayev shoirning birinchi qoʻl bilan chizilgan portretini tasvirlagan. Samad Vurğun bu yerda oʻz bogʻida tasvirlangan.

Eksponatlar orasida soat bor. Samad Vurğun 1956‑yil 27‑mayda vafot etganda, shoirning xotini Xavar Xonim soatni toʻxtatgan.

Xotira xonalarining oxirgisi shoirning yotoqxonasidir. Bu yerda ham hamma narsa oʻsha davrdagidek saqlanib qolgan.

Shuningdek, 1956‑yildan shoirning oʻlim niqobi mavjud.

Bundan tashqari, Samad Vurğunning oʻgʻli Vagʻif Samadoʻgʻli ham bu muzeyda yozish stoli, skripka, pianino va boshqa buyumlarga ega.