İlhan Koman Sculpture and Painting Museum

İlhan Koman Heykel va Rasm Muzeyi, Edirneʼda 2002‑yildan beri xizmat qiluvchi, Trakya Universiteti Chiroyli Sanʼat Fakultetiʼga bogʻlangan bir sanʼat muzeyidir.

Muzeyning kolleksiyasi, 2019‑yil holatiga koʻra, 376 sanʼatchining asarlaridan iborat. Nomini, muzeyda asarlari mavjud boʻlgan sanʼatchilardan biri boʻlgan Edirneli haykaltaros İlhan Komanʼdan oladi. Universitetning Chiroyli Sanʼat Fakulteti sifatida xizmat qilayotgan tarixiy Karaağaç Poʻezd Stansiyasining bogʻida joylashgan tarixiy bir saroyda joylashgan.

Muzey 2002‑yilda tashkil etilganda II‑Beysiz kuliyasida joylashgan va “Zamonaviy Rasm va Haykaltaroslik Muzeyi” nomini olgan edi. 2011‑yilda Karaağaçʼga koʻchirilgan va İlhan Koman nomi berilgan.

Tarixi

Muzey, “Zamonaviy Rasm va Haykaltaroslik Muzeyi” nomi bilan Trakya Universiteti tashkil topganining 20‑yili boʻlgan 23‑sentyabr 2002‑yilda II‑Beysiz Kulliyasining Tibbiyot Madrasasi qismida ochildi. Kolleksiya, oʻsha davrda Marmara Universitetida ishlayotgan Ayla Ersoy, Ali Candaş va Basri Erdem rahbarligida tuzildi va asarlarning barchasi, asar egasi sanʼatchilar tomonidan ehson qilindi.

Zamonaviy Rasm va Haykaltaroslik Muzeyi, 2011‑yilda Karaağaç yerlashgan oʻsha paytdagi rektorlik binosi boʻlgan tarixiy Karaağaç Stansiya Binosiʼga koʻchirildi va 20‑iyul 2011‑yilda yangi joyida xizmatga ochildi. Muzey, Madaniyat va Turizm Vazirligining 23‑oktabr 2002‑yildagi xati bilan rasmiy kimligiga ega boʻldi.

2008‑yilda tibbiyot madrasasining, kuliyadagi Sogʻliq Muzeyiʼning tibbiyot taʼlimi namoyish qiluvchi boʻlimiga aylantirilishi munosabati bilan Zamonaviy Rasm va Haykaltaroslik Muzeyi asarlari toʻplandi va Sogʻliq Muzeyiʼning bir xonasida saqlanib qoʻydi. Muzey, Trakya Universitetining rektorlik binosi sifatida foydalaniladigan Karaağaç Poʻezd Stansiyasiga 20‑iyul 2011‑yilda koʻchirildi.

Universitet Senati 21‑kasım 2011‑yilda qabul qilgan qaror bilan muzey nomi “İlhan Koman Heykel va Rasm Muzeyi” ga oʻzgartirildi.

Kolleksiya

Muzeyda namoyish etilgan birinchi asarlar; ularning orasida vitray, keramika, haykal, bosma rasm va yogʻli boʻyoq rasmlari boʻlgan 101 ta asardan iborat kolleksiyadan iborat edi. Toʻqqizta xorijiy fuqarolardan iborat boʻlib, jami 87 turli sanʼatchi tomonidan yaratilgan asarlar, ehson orqali toʻplangan va kolleksiyaga kiritilgan edi. Muzeyning tashkil etish jarayonida yaratilgan Narx Aniqlash Komissiyasi 16‑dekabr 2002‑yilda eʼlon qilgan bayonnomada kolleksiyaning turk lirasi miqdoridagi qiymatini 260.250.000.000 (ikki yuz oltmish milliard ikki yuz ellik million) deb belgilagan.

Muzeyga nomini bergan İlhan Komanning oilasi tomonidan hibe qilingan asarlar orasida rassomning talaba davriga oid 2 ta ayol figürasi rölifi, 2 ta ayol tors haykali, 1 ta ayol büstü va gipsli ishlanmalar mavjud edi. Keyingi davrda rassomning singlisi tomonidan xayriya qilingan "4 π" haykali bilan muzeydagi İlhan Komanga tegishli asar soni 9 ga oshdi.

Rassom Güngör Danışman Arıbal va uning xotini Güner Rıfat Arıbal tomonidan, Respublikadan keyingi davr turk rassomlariga tegishli jami 270 ta asar muzeyga xayriya qilinganida, kolleksiya hajmi 358 ga yetdi.

Muzey kolleksiyasida 2019 yildan boshlab 376 rassom tomonidan 22 turli texnika bilan yaratilgan 685 ta asar mavjud. Kolleksiyadagi asarlar orasida Basri Erdem, Burhan Doğançay, Devrim Erbil, Habib Gerez, Hasan Pekmezci, Hasip Pektaş, İsmail Avcı, Muzaffer Akyol, Nermin Pura, Numan Pura, Ramiz Aydın, Selahattin Kara, Tülin Onat kabi rassomlarga tegishli ishlanmalar bor. Kolleksiyaning uchdan birini yogʻli boʻyoq rasmlari tashkil etadi. Buni bosma rasm, suv boʻyoq va aralash texnika bilan yaratilgan ishlanmalar kuzatadi.

Haykallar

Muzeyning haykal kolleksiyasida, Ali Suat Kızıltuğ, Esin Oktayer, Ferhat Kamil Satıcı, İlhan Koman, Mehmet Uyanık, Meriç Hızal, Mustafa Gürünlü, Mustafa Tömekçe, Nadia Arditti, Necmettin Yağcı, Nevzat Atalay, Serkan Böncü, Şaziye Can, Yaşar Sami Gökgöz va Vahdet Malik ishtirok etgan jami 16 rassomdan 35 ta turli asar mavjud. Ushbu asarlardan baʼzilari quyidagilar:

4 π: Koman tomonidan 1983 yilda yaratilgan. 12x12 sm oʻlchamdagi va yupqa metall varaqdan tayyorlangan, oq rangga boʻyalgan bu asar; rassomning geometrik shakllardan foydalangan eksperimental ishlanmalaridan biridir.

Mavi Süreç: Hızal tomonidan 1993 yilda yaratilgan. Yogʻoch va polyester materiallarning birgalikda qoʻllanilishi bilan 35x35x35 sm oʻlchamdagi haykaldir. Bolalik yillarini Edirneʼda oʻtkazgan sanʼatkorning, bu yerda dini arxitekturadan taʼsirlanib, ushbu asarni shakllantirganligi taxmin qilinadi.