Kastamonu Archaeology Museum

Kastamonu arkeologiya muzeyi, Kastamonu va Çankırı atrofidan toʻplangan arkeologik asarlarning namoyish etiladigan muzeyidir.

Kastamonu shahar markazida joylashgan va Mimar Kemaleddin Beyning asari boʻlgan eski İttihat ve Terakki Klub binosida xizmat qiladi. Muzeyda Hitit, Frig, Helenistik, Roma va Bizans davrlariga oid turli asarlar bilan birga Candaroğulları beyligi va Osmanli davriga oid asarlar namoyish etiladi.

Muzey binosi, Turkiya Respublikasi Quruvchisi Mustafa Kemal Atatürkning 1925 yildagi Kastamonu tashrifida mashhur Kastamonu nutqini oʻqigan joydir. Muzeyning bir boʻlimida, Atatürkning bu safar davomida ishlatgan turli buyum va asbob-uskunalari namoyish etilmoqda.

Muzey binosi

Kastamonu arkeologiya muzeyi, 1914-1917 yillarda İttihat ve Terakki Jamiyati binosi sifatida qurilgan tarixiy binoda joylashgan. Rejasi Mimar Kemaleddin Bey tomonidan chizilgan. Mustaqillik urush davrida bino Kastamonu Yoshlar Tashkiloti tomonidan foydalanilgan, 1921 yilda Mustaqillik Mahkamasiga xizmat qilgan.

Urushdan keyin Mustafa Kemal Atatürk, Kastamonuʼga 1925 yilda qilgan tashrifida 30 avgust 1925 kuni, İneboluʼdan Kastamonu markaziga kelib, İneboluʼdagi nutqdan soʻng Shapka Inqilobi haqida ikkinchi nutqini shu yerda oʻqidi.

Bino, 1940‑yillargacha Turk Oʻgʻa va CHP partiya binosi sifatida ishlatilgan. 1945 yilda Milliy Taʼlim vazirligi tomonidan sotib olingan va muzeyga aylantirilgan.

Tarixi

Kastamonu arkeologiya muzeyi, 1941-1943 yillarda Antik Paflagonya hududida topilgan asarlarning birga toʻplanishi bilan muzey ombori sifatida tashkil etilgan. Muzeyning birinchi mudiri sifatida tayinlangan Kastamonulu arxeolog Ahmet Gökoğlu ishlar bilan asarlarni tartibga solib, namoyishga tayyorlagan. 30 oktyabr 1950 yilda Vali Nurettin Aynuksa tomonidan muzey sifatida rasmiy ochilgan. 1952 yilda hudud muzeyi boʻlgan.

Muzey, 1980 yili yangi taʼmirlashdan oʻtdi va yangi tartiblaridan soʻng 23 avgust 1981 sanasida yana tashrifga ochildi. 1997 yili yana taʼmirlashga kirgan muzey; 2002 yili qoʻshilgan koʻrgazma zali va qoʻshimcha ombor binosi, yangilangan kalorifer tizimi, vitrinni yoritishlari va atrofni tartibi bilan 2005 yili xizmatga ochildi.

Asarlar

Muzey inventarida laxit, haykal va qabri stellari bilan Kastamonu va atrofida topilgan, shisha, metall, pishgan tuproq, tosh asarlar mavjud. Muzey bogʻida Antik Rim davriga oid arxitektura boʻlaklari, sher va buqa haykallari bilan Usmoniy davri qabri toshlari namoyish etiladi. 2025 yilga kelib muzey inventarida 1888 arkeologik asar, 31 952 sikka va 6 046 etnografik asar mavjud.

1925 yili Atatrikning Kastamonu Nutkuʼni oʻqigan xona, muzeyning Atatrik boʻlimi sifatida tartiblangan. Ushbu boʻlimda Atatrikning Kastamonu sayohatida ishlatgan turli buyum va vositalar bu yerga jamlangan.

Muzeyda namoyish etilgan asarlarning asosiylari quyidagilar:

Taprammi Çanağı: Hitit davriga taʼriflanadi. 1990 yili, Devrekani tumanining Kınık qishlogʻi yaqinidagi Kınık Yamaç Yerlashmasiʼda bir baraj qurilishi loyihasining old tayyorgarliklari paytida topilgan Hitit rudokaplaridan biridir. Ustida, kiyik va choʻchqa ovlari sahnalari bilan sher-buqa kurashi sahnasi joy olgan. Ustidagi hijeroglif yozuvda muhim bir Hitit saroy xodimi yoki savdogar boʻlgan "Taprammi" ismi oʻqiladi.

Kibele figürü: Asosiy xudosi Kibeleʼni tasvirlaydigan, Antik Rim tsivilizatsiyasiga oid asar. Akkaya nahiyasida bir fuqarodan sotib olish yoʻli bilan muzeyga kiritilgan, topilgan joyi aniq maʼlum emas. Pishgan tuproqdan yasalgan asarda xudo, bir taxt ustida oʻtiradi va tirsagidan sinib chiqqan oʻng qoʻli bilan taxtning qoʻli ustida turgan sherning boshiga tayanib, oʻng qoʻli bilan ham oʻz boshiga tegadigan tarzda tasvirlangan.

Roma davri qabri steki: 1943 yilda ehson orqali muzeyga qoʻshilgan. Uning ustidagi naqshlar Kastamonu sarımsağında taqqoslanganligi sababli xalq orasida “sarımsak steki” nomi bilan tanilgan. Yuqori qismida qoʻllarida uzum boʻgʻi tutgan ikki bola va ularni oʻrab turgan meva gulchogʻi, gulchogʻlar ustida bir Medusa boshigʻi, past qismda akant listlari mavjud.

Hitit qilichi: Hitit davriga tegishli, 42 santimetr uzunlikda, 6 santimetr kenglikda bronza qilich. 1992 yilda Pınarbaşı tumanida topilgan. Birer namunasi Çorum Muzeyi va Amasra Muzeyiʼda mavjud.