Óra Cave

Óra-gʻorasi Duna–Ipoly Milliy Park hududida joylashgan Pilis togʻida, Oszolyon joylashgan gʻorlardan biridir. Turist qoʻllanmalarida ham keltirilgan.

Tavsifi

Csobánka tashqarisida, oszolyi Óra-fal ostida, toshdan D‑ga 15 m masofada, Óra-falga olib boruvchi yoʻl yonida joylashgan. Oval, qavariq kirish 1,4 m keng va taxminan shu balandlikda. 5,2 m uzunlikda va 1,5 m chuqurlikda, shar boʻyinli gʻor pastga torayadi. Yengil egri quvurga oʻxshash yoʻl ichkariga torayib, bir oʻtishdan keyin kichik boʻshliqda tugaydi. Yuqori trias, toʻldirilgan, oq, qalin qatlamli dachstein kiremitli kirechda, ehtimol suvli kelib chiqishi boʻlgan gʻor shakllangan. Shakl xususiyatlari asosida bu fosil manbali gʻor boʻlishi mumkin. Devorlarida fosil tomchilar koʻrinadi. Asosiy gʻor oʻtkazish jihozlari boʻlmagan holda ham yurish mumkin, koʻrish uchun ruxsat kerak emas.

1974‑yilda gʻor birinchi marta Óra-gʻorasi deb atalgan. Adabiyotda O.III. (Kordos 1971), Óra gʻorasi (Kordos 1970), Óra-fal togʻida joylashgan gʻor (Kraus 1997) va Órafal togʻida joylashgan gʻor (Kordos 1970) nomlari ham uchraydi.

Tadqiqot tarixi

1967‑yilda nashr etilgan Pilis qoʻllanma kitobida, Oszoly Csobánka tomoniga qaragan, janubiy tomonida, oʻrmon bilan oʻralgan kirech toshlari orasida bir qancha ahamiyatsiz boʻshliqlar mavjudligi aytilgan. 1969‑yilgi Karszt va Gʻor tadqiqoti maʼlumotnomasida 1969‑avgustda Speleologiya Gʻor tadqiqot guruhi Kevélyekda tashkil etilgan lagerda Oszoly va Oszoly‑tomoni 8 kichik‑katta boʻshlikda aniq nuqtalarni belgilagan. 1969‑yilda Wehovszky Erzsébet va Welker Ádám poligon va konik kompas yordamida gʻorni oʻlchashgan. Oʻlchov asosida Wehovszky Erzsébet tahrir qilgan, Kordos László chizgan 1:100 masshtabdagi asosiy reja xaritasi kesim va uzunlik kesimi bilan birga tayyorlangan. Oʻlchovga koʻra gʻor 5,2 m uzunlikda va 1,5 m chuqurlikda.

1970‑yilda Kordos László va Welker Péter barlogning iqlimini Assmann usulidagi aspiratsion psixrometr bilan oʻrganishgan. Spelologiya Barlogʻichuvchilar Guruhi 1970‑yilgi hisobotida barlogʻ haqida va tadqiqot tarixi haqida batafsil tavsif mavjud. Hisobotda shunday yozilgan: Oszoly Óra‑devoridan D‑ga taxminan 15 m masofada Óra barlogʻi (O.III., Órafal togʻida joylashgan barlogʻi) oval kirish joyi bor. Barlogʻ pastga torayuvchi shar‑eshikli koridor. Yuqori triass, toʻldirilgan, oq, qalin qatlamli dachstein kirechda ehtimoliy gʻovakli kelib chiqishi boʻlgan barlogʻ hosil boʻlgan. Quruq barlogʻning pastki qismida humus mavjud. Asbob-uskunasiz koʻrish mumkin. 1969‑yilda Szenthe István, keyin 1969‑1970 yillarda Spelologiya Barlogʻichuvchilar Guruhi tadqiqot olib borgan. Hisobot ilovasiga 1969‑yilda tuzilgan barlogʻ xaritalari kiritilgan.

1974‑yilda nashr etilgan «Pilis yoʻl qoʻllanmasi» kitobida, Pilis togʻlari va Visegrádi‑togʻlari barlogʻlari roʻyxatida (19‑20‑bet) shunday aytilgan: Pilis togʻlari va Visegrádi‑togʻlari barlogʻlari orasida Oszoly barlogʻlari va Óra‑barlogʻi mavjud. Pilis togʻlari barlogʻlarini tasvirlaydigan qismda Csobánka ustida koʻtarilgan Oszoly toshlari orasida yarim oʻn barlogʻ borligi aytilgan. Bu kichik barlogʻlarni Spelologiya Barlogʻichuvchilar Guruhi xaritalashtirgan va muntazam ravishda tadqiqot qilgan. Bu kichik barlogʻlarning koʻpchiligi juda koʻrinarli emas, lekin ularni eslatish lozim, chunki sayyohlar, ayniqsa togʻchiqchilar tomonidan muntazam ravishda tashrif buyuriladigan Oszoly tosh devorlarida, shuningdek ularning yaqinida baʼzilari ajoyib bivak qilish imkoniyatini taqdim etadi. Oszoly Óra‑togʻ devoridan 15 m D‑ga joylashgan oval kirish orqali Óra‑barlogʻga kirish mumkin, bu ehtimoliy gʻovakli kelib chiqishi boʻlgan, pastga torayuvchi, 5 m uzunlikdagi shar‑eshikli koridor.

1975‑yil MKBT Hisobotida 1970‑yil hisobotining gʻoraga oid qismi ilovadagi xaritalar bilan birga nashr etilgan. Nashrda joylashuv chizigʻi bor, unda Csúcs‑hegy va Oszoly gʻoralari geografik joylashuvi koʻrsatilgan. Chizmada Óra‑gʻoraning geografik joylashuvi ham koʻrinadi.

Bertalan Károly tomonidan yozilgan va 1976‑yilda tugallangan qoʻlyozmada Pilis togʻida, Kevély guruhida, Pomázda Óra‑gʻora joylashganligi aytilgan. Oszoly Óra‑devordan D‑ga taxminan 15 m masofada oval kirish joyi joylashgan. 5,2 m uzunlikda va 1,5 m chuqurlikda boʻlgan gʻora pastga toralanadigan shar teshikli bir qator. Qoʻlyozmaning gʻoraga oid qismi 2 adabiy asar asosida yozilgan. 1981‑yil Karszt va Gʻora 1–2‑fasl sonida Óra‑gʻoraning 4820/22 raqamli gʻora katastri raqami eʼlon qilingan. 1984‑yilda nashr etilgan “Magyarország gʻoralari” kitobining mamlakat boʻylab gʻora roʻyxatida Pilis togʻlari gʻoralari orasida Óra‑gʻora nomi bilan keltirilgan. Roʻyxatga bogʻliq ravishda Dunazug‑togʻlari gʻoralari geografik joylashuvini koʻrsatadigan 1:500 000 masshtabdagi xaritada gʻoraning geografik joylashuvi ham koʻrsatilgan.

1991‑yilda nashr etilgan yoʻriqnoma 1974‑yildagi yoʻriqnoma ichidagi gʻor tavsifi va Oszoly gʻorlari umumiy tavsifini takrorlaydi. Kárpát József tomonidan yozilgan 1991‑yilgi toʻplamda Óra‑gʻor (Csobánka) 5 m uzunlikda va 2 m chuqurlikda ekanligi aytilgan. 1996‑yilgi gʻor kunlari sayohat yoʻriqnomasida 1991‑yilda chiqarilgan yoʻriqnoma tavsifi takrorlanadi, bu Oszoly gʻorlarini umumiy tarzda tasvirlaydi. 1997‑yil 6‑iyun kuni Kárpát József 1990‑yildagi oszoli umumiy xaritasi asosida Kraus Sándor joylashuv chizmasini chizdi, unda oszoli togʻ toʻplamlarining D‑qismidagi gʻorlarning geografik joylashuvi koʻrsatilgan. Chizmada Óra‑gʻorning geografik joylashuvi koʻrinadi. Kraus Sándor 1997‑yildagi hisobotida, 1997‑dan oldin ham Óra‑gʻor (Óra‑fal togʻida joylashgan gʻor) xaritasi mavjud boʻlganligi yozilgan. Hisobotga 1997‑yildagi joylashuv chizmasi kiritilgan. 2005‑yilda nashr etilgan “Magyar hegyisport és turista enciklopédia” kitobida Oszoly oʻrmonida tarqoq toshlar va kichik gʻor teshiklari bir-birini almashtirib turishi aytilgan.