Őszeszéki-tó

Őszeszéki-tó (Balástyai suv ombori deb ham ataladi) Csongrád-Csanád viloyatining Balástya yaqinida, qishloqdan janub‑gʻarbga, M5 avtomagistrali yaqinida joylashgan. Őszeszék qadimiy toshli joyi koʻplab himoyalangan turlar uchun uy hisoblanadi. Eng muhim tabiiy qiymati hududda joylashgan shoʻr koʻlning qush dunyosidir.

Ushbu hududdan hozirgacha 143 himoyalangan yoki kuchaytirilgan himoyalangan tur chiqdi. Uzoq vaqt davomida taxminan 1 km uzunlikda, 71 gektar maydonli baliq ovlash koʻli sifatida ishlagan.

Oshkola haqida

Balástyáról Forráskútga yoʻnalib 5422‑yoʻl boʻylab, taxminan uch kilometrlik masofadan keyin janubga bir yer yoʻli ajralib, Őszeszéki-tó sohiliga olib boradi. Oʻzi koʻp miqdordagi suzib yurgan minerallar tufayli kulrang‑oq suvga ega, suvning tuzliligi yuqori, eng chuqurligi ikki metr atrofida. Botini qalin, taxminan 20 santimetrli yumshoq loy qoplagan. Qachondan beri baliq ovlash suvi sifatida foydalanilayotganida turli baliqlar (karas, kumush karas, shara) avval u yerda yashagan baliq populyatsiyasiga (oltin karas, qizil qanotli keshik) qoʻshildi. Ular deyarli toʻliq yoʻqolib, oltin karasni kumush karas bosib chiqardi. Qizil qanotli keshik populyatsiyasi ham juda kam. Suvda invaziv xitoy razbora ham juda koʻp sonida yashaydi. Aral suv tufayli karaslar ham qoʻl oʻlchamiga oʻsadi, garchi baʼzi istisnolar boʻlishi mumkin. Koʻp qamishlar orqali oʻtadigan qayiqlar, qayiq ham koʻp, shuning uchun qushlar dunyosi kamaygan. Biroq qushlar koʻchish davrida oʻz oʻrnini yoʻqotmagan. Unda himoyalangan tibbiy piyocha ham topiladi. Koʻlni xususiy shaxs boshqaradi.

Sitsiklar alpomizning juda muhim tabiiy qiymatlari hisoblanadi. Oʻziga xos xususiyatlari tufayli almashtirib boʻlmas xazina sifatida qaraladi. Őszeszéki-tó yonidagi oʻtloqlarda qizil tosh (Blackstonia acuminata) populyatsiyasi taxminan 100 dona, koʻproq sonida esa poloskaszagú kosbor (Anacamptis coriophora), botqoqlik kosbori (Anacamptis palustris subsp. palustris) va budai imola (Centaurea sadleriana) uchraydi. Hududda hozirgacha 9 himoyalangan hasharot aniqlangan, ulardan albatta ajratib koʻrsatish lozim boʻlganlar: qanotli futrink (Carabus clathratus), genbank miqdoridagi yorqin futrink (Carabus cancellatus), maxsus tuzli qum hududlariga xos boʻlgan vajar futrink (Scarites terricola) va Duna‑Tisza oraligʻida uchraydigan katta itchiqich (Oberea euphorbiae). Suv oʻsimliklari yashash joylarida katta sonli duna qurbaqasi (Triturus dobrogicus), qizil boʻyinli qurbaqa (Bombina bombina) va yashil bargli qurbaqa (Hyla arborea) bilan uchrashish mumkin. Hududning bir ta impozant va kuchli himoyalangan yirtqichlari – kulrang qush (Circus pygargus). Qushlar orasida gʻoz (Himantopus himantopus), gulipán (Recurvirostra avosetta), seki lile (Charadrius alexandrinus) va qizil oyoqli kanqo (Tringa totanus) ham bor. Trópik ranglarda yaltirab turuvchi qurtob (Merops apiaster) qirgʻoq devorlariga uy quradi, atrofdagi daraxtlarda esa quvich (Athene noctua) va sarlakota (Coracias garrulus) koʻchirish imkoniyatini topadi.

Boy baliq fauna bir qancha tubdan kelgan turlari bilan birga katta miqdorda compó (Tinca tinca) topiladi. Koʻlda genbank miqdorida kecskebéka (Rana esculenta) va mocsári teknős (Emys orbicularis) populyatsiyasi mavjud. Bu yerda kuchli himoyalangan vörösgém (Ardea purpurea) tuxum qoʻyadi, va uning oziq‑ovqatini kanalasgém (Platalea leucorodia), cigányréce (Aythya nyroca), halászsas (Pandion haliaetus), tavi cankó (Tringa stagnatilis), fattyúszerkő (Chlidonias hybridus) va fehérszárnyú szerkő (Chlidonias niger) topadi. Koʻlda eng koʻp bahor va kuz koʻchish davrida qush hayoti jonlanadi. Koʻlning doimiy aholisi vidra (Lutra lutra).