Pados Cave

Pados-gʻor Duna–Ipoly Milliy Park hududida joylashgan Pilis togʻlarida, Oszolyon joylashgan gʻorlardan biridir.

Tavsifi

Csobánka tashqi hududida, Oszolyon joylashgan Óra-faldan É-ga yoʻnalgan ikkinchi tosh toʻplamining Ny‑tomoni tomonida, tosh devor ostida joylashgan gʻor. Rózsalugas‑oʻtkazuvdan DNy‑ga 40 m masofada va 10 m pastroqda joylashgan. Gʻor yuqori trias davri dachsteinli ohaktoshda hosil boʻlgan, uning shakl boyligini qushiq toʻkilishlar belgilaydi. Bir tosh plastik gʻorning kirish darvasini ikki qismga boʻlinadi, ularning yuqorisi 1,3 m keng va 0,7 m baland, qulayroq yurish mumkin. Yagona xonasi 3 × 3 m, 1,5–2,5 m balandlikda, tagini qalin tosh boʻlaklari qoplaydi. Qiziqarli shakli tufayli deyarli butunlay tegmagan va erkin tashrif buyuriladigan gʻorni koʻrish tavsiya etiladi.

1984‑yilda gʻor birinchi marta Pados-gʻor deb nomlangan. Gʻor adabiyotida Pados gʻor (Kordos 1971) nomi bilan ham uchraydi.

Tadqiqot tarixi

1967‑yilda ochilgan, Pilis yoʻl qoʻllanmasi nomli kitobda, Oszoly Csobánka tomoniga qaragan, Ny‑tomoni tomonida, oʻrmon bilan oʻralgan ohaktosh toshlar orasida bir qancha ahamiyatsiz boʻshliqlar mavjudligi aytilgan. 1969‑yilgi Karszt va Gʻor tadqiqoti maʼlumotnomasida nashr etilgan maqolaga koʻra, 1969‑avgustda Spelologiya Gʻor tadqiqot guruhi Kevélyekda tashkil etilgan lagerda Oszoly va Oszoly‑tomoni tomonidagi 8 kichik‑katta boʻshlikda belgilangan nuqtalarni joylashtirgan. 1970‑yilda Wehovszky Erzsébet va Welker Ádám yoʻqolgan nuqtalar va konik kompas yordamida 4,5 m uzunlikda va 2,5 m chuqurlikda gʻorni oʻlchashgan. Oʻlchash natijasida Wehovszky Erzsébet 1:100 masshtabdagi asosiy reja xaritasini kesim va uzunlik kesimlari bilan tayyorlagan, ularni Kordos László chizgan.

Szpeleológia Barlangkutató Csoport 1970‑yilgi hisobotida aytilganidek, Pados gʻorasi Margitliget ustidagi bir tosh toʻplamining tagida ochiladi. Kirish teshigini gorizontal ravishda ikki qismga boʻluvchi bir tosh plastinkasi ajratadi. Shundan keyin taxminan 2 m diametrli bir zallar keladi. Gʻoraning yuqori trias davri, oq, toʻldirilgan dachstein kirechidan, ehtimol issiq suv taʼsiri bilan shakllangan. Quruq gʻoraning pastki qismida qalin humus qatlam mavjud. Asbob-uskunasiz koʻrish mumkin. Wehovszky Erzsébet va Welker Ádám 1970‑bahorda gʻorani topishdi, unda qazish asboblari va boʻsh shishalar bor edi. Gʻorani oʻlchashdi. Gʻora adabiyotda keltirilmagan. Hisobotga 1970‑yilgi xaritalar qoʻshildi.

1974‑yilda nashr etilgan “Pilis útikalauz” nomli kitobda, Pilis togʻlari va Visegrádi‑togʻlari gʻoralari roʻyxatida (19–20‑bet) Pilis togʻlari va Visegrádi‑togʻlari gʻoralari orasida Oszoly gʻoralari mavjudligi aytilgan. Pilis togʻlari gʻoralarini tasvirlaydigan qismda Csobánka ustida koʻtarilgan Oszoly toshlari orasida yarim oʻn kichik gʻora borligi yozilgan. Bu kichik gʻoralarni Szpeleológia Barlangkutató Csoport xaritalashtirgan va muntazam ravishda oʻrganib chiqqan. Bu kichik gʻoralarning koʻpchiligi juda koʻrinarli emas, lekin ularni eslatish lozim, chunki sayyohlar, ayniqsa togʻchiqchilar tomonidan muntazam tashrif buyuriladigan Oszoly tosh devorlarida, shuningdek ularning yaqinida baʼzilari ajoyib bivak qilish imkoniyatini beradi. Oszoly Margit‑liget ustida koʻtarilgan katta tosh toʻplamining tagida 5 m uzunlikdagi gʻora mavjud.

Bertalan Károly tomonidan yozilgan, 1976‑yilda yakunlangan qoʻlyozmada Pilis togʻida joylashgan Kevély-guruhida, Csobánkada Pados gʻor joylashganligi aytilgan. Margitliget ustida joylashgan bir tosh guruhining tagida bitta xonadan iborat gʻor ochiladi. 4,5 m uzunlikda va 2,5 m chuqurlikda boʻlgan gʻorning kirish qismi ikki qismga boʻlinadigan bir tosh plastinkasi bilan ajratilgan. Qoʻlyozmaning gʻorni tasvirlaydigan qismi bir qoʻlyozma asosida yozilgan. 1984‑yilda nashr etilgan “Magyarország barlangjai” nomli kitobning milliy gʻor roʻyxatida Pilis togʻlari gʻorlari orasida bu gʻor Pados‑gʻor nomi bilan keltirilgan. Roʻyxatga bogʻliq ravishda Dunazug‑togʻlari gʻorlarining geografik joylashuvini koʻrsatadigan 1:500 000 masshtabdagi xaritada gʻorning geografik joylashuvi koʻrsatilgan.

1991‑yilda nashr etilgan yoʻriqnoma da Oszoly Margitliget ustida joylashgan katta tosh guruhining tagida 5 m uzunlikda gʻor borligi aytilgan. Kitobda 1974‑yildagi yoʻriqnoma tavsifi takrorlangan boʻlib, unda Oszoly gʻorlari umumiy tasvirlangan. Kárpát József tomonidan 1991‑yilda yozilgan toʻplamda Pados‑gʻor (Csobánka) 5 m uzunlikda va 0 m chuqurlikda deb aytilgan. 1996‑yilgi gʻor kuni sayohat yoʻriqnomasida 1991‑yilda chiqarilgan yoʻriqnoma tavsifi takrorlangan, unda Oszoly gʻorlari umumiy tasvirlangan.

1997‑yil 23‑may kuni Kárpát József 1990‑yilgi oszolyi umumiy xaritasi asosida Kraus Sándor joylashuv chizmasini chizdi, unda oszolyi tosh teshiklarining geografik joylashuvi tasvirlangan. Chizmada Pados nomi bilan belgilangan gʻorning geografik joyi koʻrsatilgan. 1997‑yil 23‑may kuni Regős József gʻorni oʻlchadi va oʻlchov asosida 1997‑yil 24‑may kuni Kraus Sándor 1:50 masshtabda, ikki kesmani ham aks ettirgan asosiy reja xaritasini chizdi. Kraus Sándor 1997‑yilgi hisobotida oʻqilishi mumkinki, 1997‑yildan oldin ham Pados‑gʻor maʼlum boʻlgan, lekin 1997‑yildan oldin uning xaritasi yoʻq edi. Hisobotga 1997‑yilgi joylashuv chizmasi kiritilgan. 2005‑yilda nashr etilgan “Magyar hegyisport és turista enciklopédia” nomli kitobda Oszoly oʻrmonida tasodifiy tarzda tosh toshqinlari va kichik gʻor teshiklari bir-birini almashtirayotgani aytilgan.