Tuya Castle

Tuya Kalesi (Gürcüce: ტუიას ციხე), tarixiy Samtshe hududining Turkiyada qolgan qismida, hozirgi Ardahan viloyatining Posof tumaniga tegishli va eski nomi Caki boʻlgan Yurtbekler qishlogʻida Oʻrta asrda Gruzinlardan qolgan qalʼa.

Tarixi

Tuya Kalesi, hozir Yurtbekler nomini olgan Caki qishlogʻining 1 kilometr janub-gʻarbida joylashgan. Caki qishlogʻi joylashgan Samtshe esa, tarixiy Gruzinistonni tashkil etgan hududlardan biri edi. Shundayki, Osmaniylar bu hududni va qishloqni 16‑inchi asrning ikkinchi yarmida Gruzinlardan qoʻlga kiritgan. 1595‑yilgi Osmaniy mufassal daftarida uchta alohida qishloq sifatida qayd etilgan Caki qishlogʻining aholisi Gruzinlardan iborat edi. Tuya Kalesi ham shu davrdan qolganligi tushuniladi. Shundayki, arxeolog Sami Patacı Tuya Kalesi Oʻrta asrda qurilganligini taʼkidlagan. Qalʼa, 2014‑yilda birinchi darajali arxeologik sit maydoni eʼlon qilingan. Qalʼaning nomi, yunon tilidan Gruzin tiliga kirgan mazı maʼnodagi “tuya” (ტუია) soʻzidan kelib chiqqan boʻlishi mumkin.

Meʼmorligi

Tuya Kalesi, bu hududda joylashgan Caki Qalʼasidan kichikroq tuzilma. Ikkala qalʼaning ham hududning xavfsizligini taʼminlash va kuzatuv funksiyasiga ega boʻlishi taxmin qilinadi. Sharq qanotidagi torayishga qaramasdan toʻrtburchak rejalashtirilgan (16,6 × 13,9 m) deb baholangan Tuya Kalesi, kichik va oʻrta oʻlchamli toshlar hamda ohak harchi yordamida qurilgan. Qalʼaning devorlari asosan tuproq darajasigacha yıkilgan. Buning bilan birga, janub‑sharq devori balandligi 2,5 metrga yetadi. Ammo shimoliy tomondagi devorlarning bir qismi tuproq ostida qolgan.