West Kazakhstan Regional Historical and Local History Museum

Batýs Qazaqstan oblastík tarixi‑ölketanu múrajáyi — Oral qalasindá 1832 jyĺí nézegí qalanǵan tarixi‑mad́eniy mékeme. Batýs Qazaqstan oblastínıń respýblikalyq mányzy bar tarıx jáne mad́enıet eskertkíshteriniń tiziméne engen qala qurýlysy jáne sáúlet eskertkíshi. Múrajáy aýmaqtyń mányzy mad́eniy jáne ágártýshy ortalyǵy bolyp tabylady.

Tarixiy derekter

Múrajáy 1836 jyĺí Oral áskerı úchilísesi janynda qurylǵan, 1870 jyĺí Oral úchilísesiń ǵymarátyna (keıinnen Oral pedagogıka kolledjiniń ǵymaráty) köshirilgen. 1906 jyĺí derbes kazak áskerı múrajáy retinde qyzmet étip, al úshin arnáýly ǵymarat salynǵan. Biraq múrajáy ár túrlí jyĺarynda qalanyń basqa ǵymaratlarına da köship ótirýdi. Múrajáynyń aşylyǵyndaǵy erekşe rolı jergilikti múgálím M.K. Kurılin atqarǵan.

Oblastík tarixi‑ölketanu múrajáyi ornalasqan ǵymarat shyǵys stilindegi XIX ǵasyrdyń túpnúsqaly eki qabatty qurylýsy bolyp tabylady. Ol orys‑qazaq kásibi mektebine arnalǵan. Bul ǵymaratqa múrajáy 1980 jyĺí köshýdi. Qurylýstıń jalpy aǵany 2432,7 shárshy metr. Búgín kúni múrajáy ekspozıtsıasy 1809,1 shárshy metrdi alıp turady.

Múrajáy qúrmy

Oblastík tarixi‑ölketanu múrajáyiń qúrmyına birneshe filial kiredi. Olarǵa sǝretshi S.Ǵumarovtyń múrajáyi, E. Pugachevtyń úy‑múrajáyi, A.S. Pushkinnyń múrajáyi, Jäŋgír han atyndaǵy tarixi‑etnografıyalıq múrajáyi, tabıǵat jáne ekología múrajáyi, Sırým audanyndaǵy S. Datuǵynyń tarixi‑ölketanu múrajáyi, Qaratöbe audanyndaǵy M. Meraliev atyndaǵy tarixi‑ölketanu múrajáyi, Jañaqala audanyndaǵy D. Núrpeýsola atyndaǵy óner múrajáyi, Kaztalov audanynyń Kökterek aúyly tarixi‑ölketanu múrajáyi, Jänibek audanyqtarı tarixi‑ölketanu múrajáyi jáne "Ruhani jańǵyru" múrajáyi bar. Onıń qorlarında b.z.b. IV‑VII ǵasyrlarǵa qatıstı altyn búı́mdardyń biregeý úlgileri, qazaq batyrlarınyń sawıtları, XVIII‑XIX ǵasyrlarǵa qatıstı eski kitaptar, XVII‑XIX ǵasyrlarǵa qatıstı belgiler, qoldanbaly óner jádıgerleri, XVIII‑XIX ǵasyrlar kiı́mderi, ydýstary jáne kóp basqa da zatlar saqtalady.

Muzey fondi

Muzey zalidagi arxeologik qazishmalar vaqtida topilgan qish qumbiralar, idishlar, qola va temirdan urilgan oʻq uchlari, mehnat asbob-uskunalari hududning qadim zamondagi tarixi va madaniyati haqida maʼlumot bersa, 19‑asr va 20‑asr boshida qoʻllanilgan bezak buyumlar, uy mebellari, kundalik narsalar, erkak‑ayollar Batyı Qozaxiston atrofida yashagan qozax hunarmandlarining mahoratlarini namoyish etadi. Shuningdek, bu yerda 19‑asr oxiri‑20‑asr boshidagi Oral shahridagi siyosiy, ijtimoiy voqealar, tarixiy shaxslar hayoti haqida gapiruvchi qimmatli fotosuratlar, hujjatlar, material maʼlumotlar joylashtirilgan. Muzey fondidagi qishloq xoʻjaligi mahsulotlari turlari, xom ashyo mahsulotlari, mehnat qahramonlari haqidagi maʼlumotlar viloyat ishlab chiqarish va xoʻjalik rivojlanishining tarixini koʻrsatadi. Muzeyning alohida boʻlimi boʻlgan Menşük Mämətova muzeyida uning qahramonligi haqida maʼlumotlar va material maʼlumotlar, Emelyan Pugachevning muzey‑uyida rus isyonchisi E.A. Pugachevning Oralda boʻlishi haqida hujjatlar, urush qurollari; Tabiat va ekologiya muzeyida hududning geografik joylashuvi tasviriy‑xaritalari, kon boyliklari namunalari, hududda uchraydigan oʻsimliklar va hayvonotning qirqilgan tasvirlari joylashtirilgan. Shuningdek, rassom S. Qumarov va rus yozuvchisi M. Sholohov muzeylari ham Batyı Qozaxiston viloyat tarix‑hududiy tanish muzeyining boʻlimi sifatida faoliyat yuritadi. Muzeyda umumiy soni 21930 eksponat saqlanadi. Doimiy va koʻchma koʻrgazmalar, viloyat televideniye va radiodan alohida xabarlar tashkil etilib turadi.