Arboretum of Alcsút

Alcsúti Arboretumu Təbiət Qoruma Sahəsi təxminən 40 hektar sahəni əhatə edir, Vértes dağlarının ətəyində yerləşən təbiət qoruma sahəsidir. Ölkənin ən dəyərli canlı kolleksiyalarından biri hesab olunur. Arboretumun əsasını József nádorun bir zamanlar sarayının parkı təşkil edir. Parkın Alcsútdoboz yaxınlığındakı girişini 2010-ci illərdə 1 kilometr uzağa köçürmüşdülər.

Tarixi

József nádor 1825-ci ildən bura bitkiləri əkdirdi. Schönbrunn-dan qayıdan bağban, Jámbor Vilmos ingilis bağını layihələndirdi. Ərazidən əvvəl qoyun çəmənliyi kimi fəaliyyət göstərirdi. Bağda ümumilikdə üç ağac var idi, bu da indi bağda görünən, hamısı süni əkilmədir. Bu, ölkədə bənzərsiz olan bir bitki uyğunlaşmasıdır. 300 belə bitki növü əkildi, hansı ki, əvvəllər Macarıstanda tanınmırdı.

Bitki aləmi

Arboretum əsasən nəhəng yaşlı ağacları ilə tanınır, lakin gözəl tərtibatı, burada yaşayan xarici ekzotik ağaclar, çalılar da qalıcı təəssürat yarada bilər. Arboretumun çam kolleksiyası çox maraqlı, nadir nümunələr təklif edir – yerli növlərin yanında uzaq ölkələrdən gələn maraqlı nümunələr də var.

Virginiai borókalar (Juniperus virginiana) arasında ən böyük nümunənin gövdəsi 200 sm çevrə ölçüsünə çatır. Bu ağacın odunundan qələmlər də hazırlanır, buna görə də qələmlik adlanır. Yunan jegenyefenyokları (Abies cephalonica) arasında ən böyük gövdənin diametri 280 sm-dir, lakin burada böyük balzsamfenyoklar (Abies balsamea), boz-qəhvəyi rəngli koloradofenyoklar (Abies concolor), andaluz jegenyefenyokları (Abies pinsapo) və numidiya jegenyefenyoku (Abies numidica) da var. Lucfenyokları arasında da burada maraqlı nümunələr var, məsələn, Yapon lucu (Picea polita) və ya gümüşü yarpaqlı iynəli luc (Picea pungens). Qısa iynəli, Kanada mənşəli hemlokfenyok (Tsuga canadensis) səmərləri diqqətəlayiq dərəcədə kiçikdir. Duglazfenyok (Pseudotsuga menziesii) sürtüldükdə xoş narıncı qoxu yayır. Burada iki iynəli, tünd yaşıl qara çam (Pinus nigra) və meşə çamı (Pinus sylvestris) ən böyük yerli nümunələri də yerləşir: birincisinin gövdəsinin çevrəsi 275 sm, ikincisinin isə 345 sm-dir.

Arboretumdakı göl adasının özəlliyi şimal-amerikalı yarpaqlı bataqlıq çamı (Taxodium distichum)-dur, bu ağac torpaqdan yuxarı doğru, “nəfəs alma kökləri” adlanan köklər inkişaf etdirir – bu köklər ağacın gövdəsindən 15 metrə qədər çıxa bilər. Arboretum 2008-ci ildə bəzək gölünün bərpası üçün müraciət etmiş, bu prosesdə gölün sahil qoruyucu qurğusunun yenilənməsi, göl yatağının dərinləşdirilməsi, çöküntünün qarşısının alınması və suyun keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması həyata keçirilmiş, işlər üçün 2009-2012-ci illər arasında təxminən 200 milyon forint ayrılmışdır.

Arborétdə bir neçə növ tuják (əvvəlki adı ilə həyat ağacları) yaşayır. Onlardan ən maraqlısı nəhəng tuja (Thuja plicata)dır. Gözəl inkişaf etmiş nümunələrindən biri 230 sm gövdə çevrəsinə çatır. Aşağı budaqları yerə doğru əyilərək orada “budaklar” yetişdirir. Burada həmçinin Çin mənşəli qinqo (Ginkgo biloba), daimi yaşıl mamut ağacı (Sequoia gigantea), yarpaqlı ağaclar arasında böyük ölçülü adi platın, bogle (juhar yarpaqlı platın, Platanus acerifolia) və qoz (Corilus colurna) – ikincinin 300 sm gövdə çevrəsinə malik nümunəsi də var. Burada bir çox qızılgül, qayın, fındıq və meşə ağacı da böyüyür, məsələn, nadir Macar meşəsi (Quercus frainetto).