Bekmir Madrasa

Bekmir Madrasa, Qashqadaryo bölgəsində, Qərşi şəhərinin Darvozatutak məhəlləsində yerləşən tarixi və mədəni abidədir. Bekmurodboy Madrasa, “Material və mədəni irs obyektlərinin qorunması sahəsində fəaliyyətin radikal şəkildə təkmilləşdirilməsi tədbirləri haqqında” 19 dekabr 2018-ci il tarixli, № PQ-4068 Prezident Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Maddi və Mədəni İrsinin Milli Qeyri-Hərəkətli Əmlak Reyestrinə daxil edilmişdir.

Məscid hazırda Qərşi şəhərinin “Köhnə Şəhər” hissəsindəki Odina bağında yerləşir.

Adlar

Bu memarlıq abidəsi Mangxit tayfasının Qozakı olan Bekmurodboy tərəfindən tikilmişdir. O, şəhər sakinləri arasında Bekmir Qozakı kimi tanınırdı. Buna görə, Bekmurodboy tərəfindən tikilən Madrasa da “Bekmir Qozakı” adlandırılırdı. Bu gün isə, madrasa insanlar tərəfindən Bekmir Madrasa adlandırılır.

Tarix

Bekmurodboy Madrasa 1911-ci ildə (Hicri 1329) Qərşi qalasının əsas meydanının şimal tərəfində – Registanda tikilmişdir. İnqilabdan əvvəl bu madrasa da qadınlar təhsil alırdı. Əslində, bir neçə dövrdə “Qadınlar Akademiyası” adını daşıyırdı.

Memarlıq

Madrasanı quran şəxsin adı, onu quran memarın adı və tikilmə tarixi, mədrəsənin portalının altındakı mərmər lövhədə fars dilində yazılmışdır. Madrasa, kubbəsiz, taxta kirişlərdən hazırlanmış düz damlı, uzunluğu 24,0 metr, eni 20,5 metr olan Buxara stilində tikilmişdir. Tikintisində kərpic istifadə edilməmişdir. Portaldan girişin sağ və sol tərəflərində sinif otaqları yerləşir. Onun həyəti də böyükdür, sahəsi 12,1 x 11,8 metrdir. Ətrafında tələbələr üçün 23 hücrə tikilmişdir. Hücrələr girişin sağ və sol tərəflərində yerləşir. Hücrələr əsasən bir otaqdan ibarətdir, bəzəksiz, qapı çərçivəsində metal pəncərələrdən işıq daxil olur. Madrasanın portalı çox yüksək deyil. Portalın iki yanının üstü oyma taxta kubbələrlə bəzədilmişdir. Binanın iki küncündə nisbətən böyük minarələr var. Bekmurodboy Madrasa əsasən bir mərtəbəlidir, portal tərəfdə ikinci mərtəbədə hücrələr yerləşir. Madrasanın planı Şərmuhəmməd Madrasa planına bənzəyir. Madrasanın cənub‑şərq tərəfində ikinci mərtəbədəki iki hücrə memarlıq görünüşünə uyğun gəlmir və onlar daha sonra tikilmişdir.