Büyükesence Orhan Mosque

Büyükesence Orhan Camii, Sakarya vilayəti, Erenler rayonu sərhədlərində yerləşən, çanta texnikası ilə tikilmiş məscid. Məscid orijinal bir erkən dövr Osmanlı memarlığı nümunəsidir.

Məscid, Sakarya-Düzce yolunun 5-ci km-nin şimalına ayrılan yol üzərindəki Büyükesence məhəlləsinin qəbiristanlığındadır. Qəbiristanlıq kənd mərkəzinin 2 km şərqindədir. Məscid Büyükesence (Büyük Tersiye), Küçükesence (Küçük Tersiye) və Hasanbey kəndlərinin Cümə Məscidi kimi tikilmişdir. Yaxın zamana qədər istifadə olunan məscid, artıq tərk edilmiş vəziyyətdədir.

Məscid Osmanlı Dövlətinin quruluşunda ilk 250 il istifadə olunan bir texnika ilə tikilmişdir. Orhan Gazi dövründə istifadə edilməyə başlayan texnika, Kanuni dövründə sona çatmışdır. Məscidin əsas ibadət hissəsi xaricində, müxtəlif ehtiyaclara uyğun yan əlavələri olduğundan Yan Mekanlı Məscidlər adlanır.

Məscid 8,60×15,40 m ölçülərində, düzbucaqlı geometriyadadır. Torpaq üzərində daş təməldə yerləşdirilmişdir. 7–10 sm qalınlıq, 20–30 sm enində, kütüklərin baş tərəfləri, kertmə-keçirmə şəklində çanta üsulu ilə birləşdirilmişdir. İçəridən və xaricdən bağdadi üzərinə samanlı sıva tətbiq edilmişdir. Məscidin kubbəsi yoxdur, beşik örtüyü tərzində damlıdır. Minarəsi orijinal deyil, 1967 zəlzələsindən sonra yenilənmişdir. Mihrabı və minberi orijinal deyil, sonradan hazırlanmışdır.

Məscidin vakfəsi və kitabəsi yoxdur. Vakıflar Ümumi İdarəsinin qeydlərində Orhan Gazi adına qeyd olunmuşdur. Dəqiq tikilmə tarixi məlum deyil, 1326-1359 illəri arasında tikildiyi təxmin edilir.

Məscid 2023-ci ildə Bursa Vakıfkar Bölgə İdarəsi tərəfindən bərpa edilərək ibadətə açılmışdır.

Bu gün məscid "Cumaaltı Cami" adını daşıyır, məscidin dərhal yanında yeni tikilmiş məscid isə "Orhan Cami" adını daşıyır.