Cave of Imó-kő Spring

Imó-kői mənbə mağarası Macarıstanın xüsusi qorunan mağaraları arasında yer alır. Bükki Milli Park ərazisində yerləşir. Mağaradan Imó mənbəyi çıxır.

Təsvir

Felsőtárkány mərkəzindən 7,4 kilometr məsafədə, Felsőtárkány inzibati ərazisində, Nagy-fennsík cənub düşüşünün altında, Lök vadisinin yuxarı ucunda, vadinin başında, Imó-kő cənub tərəfdə, artırılmış qorunan ərazidə, qayalıq torpaqda, meşədə, qayalıq divarın ətəyində iki girişi var. Girişlər torpaq avtomobili ilə yaxınlaşa bilinir. Mağaradan 1,4 kilometr məsafədə Tamás-kúti qonaq evi yerləşir. 450 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda olan əsas giriş 70 santimetr enində, iki metr hündürlüyündə, parçalı xarakterli, düzbucaqlı və yamac oxuna yönəlmişdir. Digər giriş 455 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda açılır.

85 metr uzunluqda gəzilə bilən, 18 metr dərinliyə qədər aşkar edilmiş, orta triass kireçdaşı ilə formalaşmış, gözəl həll olunmuş mağara. Tektonika və stratigrafiya mağaranın yaranmasının hazırlayıcı amilləri idi. Tektonik qırılma xətti boyunca, normal karsıt su səviyyəsindən aşağı həllolma və axan karsıt suyun təsiri ilə yaranmışdır. Müddəalı aktiv mənbə mağarası. Budaqlaşan, bir mərtəbəli mağara çatlaq forma şəklindədir. Qüllələr, tavan kanalları, erozion qüllələri, dalğa qabıqları və damcı daşları burada müşahidə edilə bilər. Müddəalı mağara çayı 7,8 və 8,2 °C arasında temperaturda olur. Mağarada şəlalə və sifon məlum deyil. Ən böyük hissəsi asan dırmaşma ilə, digər hissələri çətin dırmaşma ilə görülə bilər. Mağara gəzintisi əsas avadanlıqla gəzilə bilər.

1970-ci ildə ilk dəfə Imó-kői-forrásbarlang adlandırılan mağara ədəbiyyatda. Mağara ədəbiyyatda Imó-barlang (Lénárt 1977), Imó-forrásbarlang (Lénárt 1979), Imó-forrás kürtője (Bertalan 1976), Imókői-barlang (Bertalan 1976), Imókői-forrásbarlang (Jakucs, Kessler 1962), Imókői forrásbarlang (Schőnviszky 1937) və Imókői forrás barlangja (Láng 1942) adları ilə də rast gəlinir.

Tədqiqat tarixi

Turisták Lapja 1937-ci il nəşrində bildirildi ki, aktiv mənbə mağarası (Imó-kői-forrásbarlang) koridorvari keçidi bir neçə budağa ayrılaraq 17 m-dən sonra keçilməz olur. 1942-ci il martın 6‑sı tarixli Országjárásda qeyd edildi ki, Bükk dağları arasında tanınmış mağaralardan biri imó-kői dövrlü mənbə mağarasıdır. 1953-cü ildə Szabadkai Béla mağaranı ölçmüş, sonra ölçmələrdən istifadə edərək mağaranın 1:100 ölçülü əsas plan xəritəsi çəkilmişdir. 1959-cu il Karszt- és Barlangkutatásda yazılıb ki, aşağı-ladin tünd boz və yuxarı-ladin açıq boz kireçdaşı sərhədində yaranıb. Dövrlü mənbə mağarasına təxminən 70 m uzunluğa qədər daxil olmaq mümkün olub. Keçid bir neçə yerdə geniş, 1–2 m enində, 5–6 m hündürlüyündə, digər yerlərdə isə dar olur. 1962-ci ildə nəşr olunan “A barlangok világa” adlı kitabda mağaranın koridorvari keçidi 17 m-dən sonra bir neçə daha incələn budağa ayrıldığı bildirilir.

1970 may ayında mağaradan çıxan dövri axın suyun həcmi dəqiqədə 220 litrə çatdı. 1970-ci ildə işıq görən, Bükk yol bələdçisi adlı kitabda oxunur ki, Lök-dəliyin yuxarı ucunda, Imó-kő qayalı divarının ətəyində dövri aktiv, 70 metr uzunluqda, bir neçə budağa bölünən və içəri daralan mağara açılır. Mağara ilin böyük hissəsində quru olur, lakin bahar ərimə dövrlərində lökəvari şəkildə böyük miqdarda su axıdır. Yəqin ki, buna görə də buradan çıxan Lök-dəliyin adı alınıb. Imó-kői-forrásbarlangdan dörd kilometr cənuba Lök-dəliy mağarası yerləşir. 1972-ci ilin payızında Nautilus Yüngül Dalışçı Mağara Tədqiqat Qrupu təxminən 60–70 m uzunluqda, daralmaqla bitən Imó-kői-forrásbarlangı ziyarət etdi.

1976-cı ildə tamamlanan, Bertalan Károly tərəfindən yazılmış əlyazmaya görə Bükk dağlıq bölgəsində, Felsőtárkányda yerləşən Imó-kői-forrásbarlangın digər adları Imókői-barlang və Imó-forrás kürtője-dir. Imó-kő qayalı divarının ətəyində, dəniz səviyyəsindən 456 m yüksəklikdə yerləşən giriş bir əyri qapıdır, bu Imó-forrásın çıxış nöqtəsidir. 70 m uzunluqda dövri mənbə mağarası. Su araşdırması üçün istifadəsi var. Əlyazmanın mağara ilə bağlı hissəsi bir nəşr əsasında yazılmışdır. 1976-cı ildə 5300 (Bükk) mağara katastr sahəsində yerləşən, Felsőtárkány Imó-kői-forrásbarlang milli əhəmiyyətli mağara oldu. 1976-cı ildə Bertalan Károly və Schőnviszky László tərəfindən tərtib edilmiş Macar mağara bibliyografiyası mağara adları kataloqunda Bükk dağlıq bölgəsindəki mağara Imó-kői-forrásbarlang adı ilə qeyd olunmuşdur. Mağara adları kataloqunda mağara ilə bağlı 12 ədəbiyyat əsəri sadalanıb.

Az 1977‑də gün işığına çıxdı, Lénárt László tərəfindən tərtib edilmiş nəşrdə 1953‑də hazırlanmış mağaranın xəritəsi dərc edildi. 1977‑də nəşr olunan, Bükk yol bələdçisi adlı nəşrdə deyilir ki, su axını ölçüləri səbəbindən bir dəmir qapı onu bağlayır. 1979‑da çap olunan, Barlangok a Bükkben adlı kitabda oxunur ki, özerdə və Tar‑kő arasında yaşıl zolaq, mavi çarpaz, sonra mavi dairə işarəsi ilə Imó‑mənbə mağarasına çatmaq mümkündür. Müvəqqəti mənbə, aktiv olduğu (əsasən baharda) zaman 220 l/p su axını əldə edir. Quraq dövrdə təxminən 60 m‑lik mağara bölməsi araşdırıcılar üçün keçilə biləndir. Üstündə iki bir neçə metr uzunluğunda çatlaq‑şəkilli boşluq var. Kitaba əlavə edilmiş, Bükk dağları mağaralarında ən zəngin bölgəni göstərən xəritədə 27‑ci nömrəli mağaranın coğrafi yerləşməsi görünür.