Cerrah Pasha Mosque

Cerrah Mehmed Paşa Camii, İstanbul vilayəti Fatih rayonu Aksaray məhəlləsində yerləşən tarixi məsciddir. 1594-cü ildə Cerrah Mehmed Paşa tərəfindən tikilmişdir. Memarı Mimar Davud Ağa‑dır.

Cerrahpaşa Camii, İstanbulun yeddi təpəsindən birinin üzərində qurulmuş bir külliyyədir. Zamanla bəzi binalar məhv olduğundan günümüzə yalnız məscid və müştemilat qalmışdır.

Memarlıq

Daxili məkan sahəsi 624 m², həyətdən və bağ sahəsindən ibarət olmaqla ümumilikdə 3360 m²‑dir. Tək minarəli və klassik Osmanlı memarlıq tərzində tikilmişdir.

Kvadrat planlı məsciddə altı ədəd fil ayağı üzərində oturan böyük bir kubbəni cənubda və şimalda iki yarım kubbə dəstəkləyir. Mihrab sahəsi dörd küncə yaxın planlı olub xaricə çıxıntılıdır. Əsas kubbəni əhatə edən aşağıdakı dörd yarım kubbədəki pəncərələr məscidin içərisinə işıq axınını təmin edir. Məscid daxili məkanına, yanlarda bir‑bir və əsas fasadda və ortada tac qapısından keçid verən üç giriş var. Giriş fasadının qapısı üzərində muqarnaslıdır və tamamilə mərmərdən ibarətdir. Sağ və solda kum saatlarına bənzər iki incə somaki sütun mövcuddur. Onların yanında mərmər bir‑bir niş oyğuları yerləşir. Məscidin içində yarı bölmələrdə və giriş fasadı paralel uzanan üst mahfil var. Məscid daxilində bir ağac xütbə kürsüsü, oyma mərmər minber və çox naxışlı tac mihrabı (mərmər üzərinə alçı sıvanmış) mövcuddur. Mihrabın üzərində "kelime-i tevhid" yazılıb. Məscidin kubbəsi üstü qurşunla örtülmüş, içi tamamilə qələm işi bəzəkdir. Bəzəklər mahfil pəncərələrinin üst hissəsinə qədər enir. Bəzəklər yaxın tarixdə hazırlanmışdır. 1820-ci ildə minarəsinə ildırım düşmüşdür. Bu tarixdə məscidin minarəsi yenidən tikilmiş və şapkasını daşdan inşa etmişdir. Hal-hazırda şapkası daşdır. Məscidin minarə və kubbe sahəsi orijinaldır.

1892,1958, 1960 və nəhayət 1979-cu ildə məscid təmir edilmiş və son təmir zamanı, əvvəllər yıxılmış vəziyyətdə olan son məscid yerinin kubbələri və kəmərləri tamamilə yenidən hazırlanmışdır. Məscid son məscid yerində iki məhrəb, səkkiz porfir və qranit sütun ilə onların ən üstündə altı kiçik kubbe yerləşir. Məscidin məhrəbində yaşıl rəngdə çox dəyərli və orijinal bir İznik çini var. Məhrəb fasadında aşağıda bir sıra ləkəli mavi/aq rəngdə yenə İznik işi bordur çini mövcuddur. Məscidin yenə bu fasadında yuxarıdakı yuvarlaq pəncərələr vitraydır və orijinaldır. Aşağı hissədəki vitraylar yenidir. Bunlar 1979-cu ildə dəyişdirilmişdir. Məscidə, ən xaricdə biri sonradan əlavə edilmiş, üçü orijinal dörd qapıdan daxil olunur. Məscidin sağ və sol tərəfində önəmli şəxslərin məzarləri yerləşir.