Foziltepa

Foziltepa (Qangʻli qoʻrgʻoni) — ilk orta əsrlərə aid arxeoloji abidə (V əsrin sonu — XII əsr). Toshkentin cənub-qərbində, Izzasoy vadisində yerləşir. Abidə öz vaxtında qangılların müşahidə yeri olduğu ehtimalı var. Əslində ilk orta əsrlərdəki varlı kəndli qəsrköşkü xarobası. Ya.Gʻ.Gʻulomov rəhbərliyindəki Toshkent arxeologiya qrupunun araşdırması (1967—68). F.nin saxlanılmış bal. 20 m‑yə yaxın, onun şimal-şərqində kənd var və onun izləri 250 m‑ə qədər məsafədə qeyd edilib. Təpə sahəsi 41×35 m.

F.-də aparılan stratigrafik tədqiqatlar ilk orta əsrlərdə həyatın 2 mərhələdə davam etdiyini göstərdi: 1) kənd təsərrüfatı tullantılarının toplandığı təbəqə və paxla divarı tikilmiş dövr (V əsrin sonu — VII əsrin əvvəli); 2) paxla süpürgəsi üzərinə tikilmiş möhkəm bina (qəsr‑küşk) mövcud olan dövr (VII əsrin ikinci yarısı — VIII əsr). Foziltepadakı ilk insanlar son Qovunç mədəniyyətinə aid olduğu şübhəsizdir. Foziltepa etiyində aparılan qazıntılar nəticəsində təpə ətrafında yaranmış kəndin yaşı müəyyən edilib. Tədqiqatlara görə, kənd nisbətən düz torpaqda (hər iki yerdəki materik təbəqə arasındakı fərq 0,3 m‑dən çox deyil) yaranıb. Kənd daha böyük sahəni əhatə edib, VI əsrin ikinci yarısında onun xarabalıqlarının bir hissəsində qəsr və ya arx binası inşa edilmişdir. Foziltepadan tapılmış sirlənməmiş gil qablar: xumlar, xumçalar, dastalı gözələr, kiçik gözəçələr (VI—VII əsr) tapılıb.