İremeti Camii

İremeti Camii və ya İremit Camii (Gürcücə: ირემითის მეჩეთი), tarixi Maçaheli bölgəsində, bu gün Artvin rayonunun Borçka rayonuna bağlı Maralköy-də tarixi bir məsciddir. Kəndin İremeti məhəlləsində yerləşdiyi üçün bu adı daşıyır. İremeti Camii, Maçaheli vadisinin Türkiyə tərəfdə müəyyən edilmiş səkkiz ağac məsciddən biridir.

İremeti Camii, dizayn və üslub baxımından, rəngli daxili məkan və orijinal motivlər baxımından həm Artvin bölgəsindəki digər ağac məscidlər, həm də Gürcüstanın Acara bölgəsindəki məscidlərlə ortaq xüsusiyyətlərə malikdir.

Tarixçə

İremeti, Maçaheli bölgəsindəki yaşayış məntəqələrindən biridir. Daha çox Mindieti kəndinin bir məhəlləsi kimi bilinməkdədir, 1920-ci illərdə Macahel nahiyəsinin səkkiz kəndindən biri idi. İremet (ایرەمەت) olaraq qeyd edilmiş kənddə 1926-cı il əhali siyahısına görə 23 evdə, 64-ü kişi və 52-si qadın olmaqla 116 nəfər yaşayırdı. İremeti Camii, İremeti kəndinin məscidi olaraq 1851-ci ildə inşa edilmişdir. Kəndlilər, Camili Camii nümunəsində olduğu kimi, İremeti Camii-nin Türkiyə‑Gürcüstan sərhədi çəkilməzdən əvvəl Gürcüstan tərəfində yerləşdiyini, sərhədin çəkilməsindən sonra yerli xalq tərəfindən sökülüb Türkiyə sərhədləri daxilində yenidən inşa edildiyini söyləyirlər. Ancaq bu söyləyiş tarixi həqiqətlərlə uyğun gəlmir. Məscidin inşa edildiyi qəbul edilən 1851-ci ildə Maçaheli bütövlükdə Osmanlı İmperiyası sərhədləri daxilində idi.

Memarlıq

İremeti Camii, iki mərtəbəli və kvadrat planlı ağac bir quruluşdur. Kəndlilərin verdiyi məlumata görə İremeti Camii, ağac sütunlar üzərində oturarkən, sonradan daş divarlarla bir zirzəmi mərtəbəsi inşa edilmiş və bina bu divarlar üzərinə oturulmuşdur. Qoz ağacından istifadə edilərək inşa edilmiş məscidin şərəfsiz, üstü sac ilə örtülmüş bir minarəsi var. Məscidin girişi şərq fasadında yerləşir və bu girişə tək qanadlı ağac qapı asılmışdır. Son məclis yeri 7,13x1,30 metr ölçülərindədir. Harime giriş iki qanadlı ağac əsas giriş qapısı ilə bu məkan təmin edilmişdir. İki qanadlı 90 sm enində və 1,65 metr hündürlükdədir. Bu qapının qarşısında, məscidin qərb divarı hizasındakı ağac pilləkənlə yuxarı mərtəbəyə çıxılır. Yuxarı mərtəbə 1,0x1,3 metr ölçülərində olub dörd ədəd ağac dikməyilə dəstəklənmişdir. Məscid daxilindəki ağaclar və oyma texnikası ilə hazırlanmış bitki və geometrik motivlərin üstü qırmızı, təravə, yaşıl, mavi, qara, ağ və çəhrayı rənglərlə boyanmışdır.