Keleti quarry No 18 Cave

Keleti-kőfejtő 18. sz. mağara Budapeştin III. rayonunda, Duna–Ipoly Milli Parkında yerləşən Budai Təbiət Qoruma Sahəsində yerləşən mağaralardan biridir.

Təsvir

Budai termal karsrtnın şərq hissəsində, Mátyás-hegyin cənub‑şərq, tərk edilmiş, iki mərtəbəli daş mədəninin aşağı mədən səviyyəsində, mədən səviyyəsinin qərb, sol tərəfində, dəniz səviyyəsindən 212 metr hündürlükdə, qayalıq divarın altında, çalıların arasında giriş yerləşir. Keleti-kőfejtő 8. sz. mağaradan şimal‑qərbə Keleti-kőfejtő 18. sz. mağara yerləşir. Girişi təbii xarakterli, lakin mədənçilik səbəbindən açılıb, 2,2 metr enində, 1,4 metr hündürlüyündə, qatlama dəlikli və üfüqi ox istiqamətindədir.

Qayalıq boşluq tipli mağara yuxarı eosen kireçdaşıda, Szépvölgyi Kireçdaşı Formasiyasında, karsrt su səviyyəsi altındakı həllolma, korroziya təsiri ilə yaranıb. İçində gömbüst və kondens borsokə tapılır. Üfüqi uzanması 3,2 metrdir. Görülməsi üçün icazə tələb olunur, lakin mağara keçidi əsas avadanlıq olmadan asanlıqla keçilə bilər.

2005-ci ildə ilk dəfə Keleti-kőfejtő 18. sz. mağara olaraq ədəbiyyatda adlandırıldı. Ədəbiyyatda Keleti-kőfejtő 18. sz. mağara həm 18‑ci mağara (Acheron 1993) həm də Kőfülke (Acheron 1993) adları ilə də rast gəlinir. Ola bilər ki, Mátyáshegyi 3. sziklaüreg (Bertalan 1976) və Mátyás-hegyi 3. sz. sziklaüreg (Kordos 1984) adları Keleti-kőfejtő 18. sz. mağaranın ad dəyişiklikləri olsun.

Tədqiqat tarixi

Yaxınlıqda yaşayan yaşlı insanların ifadələrinə əsasən, daş mədəninin işləndiyi dövrdə daş mədəninin əsas səviyyəsində çoxlu boşluqlar var idi. Üst mədən sahəsinin divarında yerləşən çoxlu kiçik mağaralar və çoxlu mağara göstəriciləri, formasiya göstərir ki, daş mədəni böyük bir mağarayı, ya da böyük mağaranın yuxarı hissəsini məhv etmişdir. Hal-hazırda görünən mağaralar bu böyük mağaranın qalıqlarıdır. 1943-cü il Barlangvilágból məlum olur ki, Bertalan Károly və Albert Béla, Buda ətrafındakı mağaraların metodik işlənməsi çərçivəsində, Mátyás-hegy və Kecske-hegy daş mədənlərindəki 14 kiçik boşluğu araşdırıblar.

Az 1976‑ban befejezett, Bertalan Károly által írt kéziratban szereplő, a Mátyás‑hegy DK‑i kőfejtőjében lévő barlangok közül lehet, hogy ez a barlang van röviden leírva Mátyáshegyi 3. sziklaüreg néven. A kéziratban az olvasható, hogy a Mátyáshegyi 3. sziklaüreg Budapest III. kerületében, a DK‑i kőfejtő mélyedésének (belső bányaudvar) ÉNy‑i oldalában, a Mátyáshegyi 2. sziklaüregtől É‑ra van. A barlang bejárata pár méteres kapaszkodóval érhető el, de lentről is látható, mert be van kormozva. 1 m hosszú, jelentéktelen, kimállott üreg. Bivakolóhely. A kézirat barlangra vonatkozó része egy kézirat alapján íródott, de az említett kézirat már nem létezik. A Vass Imre Barlangkutató Csoport 1978. évi jelentésében az van írva, hogy a csoport több éve végzi a Mátyás‑hegyen lévő K‑i kőfejtő kutatását és térképezését. A kőfejtő néhány fülkéjét a fiatal csoporttagok 1978‑ban megbontották, melynek eredményeként 2–3 m‑rel meghosszabbítottak néhány fülkét, de nem értek el jelentős eredményt.