Keleti quarry No 6 Cave

Keleti-kőfejtő 6. sz. mağarası Budapeştin III. rayonunda, Duna–Ipoly Milli Parkında yerləşən Budai Təbiət Qoruma Sahəsində yerləşən mağaralardan biridir. Mátyás-hegy DK-i daş mədəninin ikinci ən uzun mağarası, ən uzun isə Barit-mağarasıdır.

Təsvir

Budai termal karsrt K-i hissəsində, Mátyás-hegy DK-i, ləğv edilmiş, iki mərtəbəli daş mədəninin yuxarı mədən səviyyəsində, É-i qayalı divara DK-ə baxan, K-i, sağ tərəfdə, marg və Discocyclina tərkibli kalkarın sərhədində yerləşir giriş. Keleti-kőfejtő 6. sz. mağarasının və yaxınlıqdakı Keleti-kőfejtő 7. sz. mağarasının girişləri təxminən eyni yüksəklikdə, bir-birindən 5 m məsafədədir. Keleti-kőfejtő 13. sz. mağarası da ona yaxındır. Girişi təbii xarakterlidir, lakin mədənçilik səbəbindən açılıb, qeyri‑nizamlı formalı və şaquli ox istiqamətindədir. Giriş hissəsində bir qaraçam böyümüşdür və ağac giriş dəmir toruna vasitəsilə səthə çıxır.

Tektonik çatlaqlar boyunca dərinlikdən çıxan suyun həll edici təsiri ilə yaranmışdır. Giriş quyusu 2 m dərinlikdədir. Mağarada üç otaq var: Kormos-otaq, Sün-otaq və Vau-otaq. Ən dərin nöqtəsi Ny-i hissəsində yerləşən Sün-otağın dibindən açılan bölmədədir, ən yüksək nöqtəsi É-i hissəsində yerləşən Vau-otaqda yerləşir. Orada bir gömbəlik (gömbfülke) müşahidə olunur. Mağarada yarasalar mövcuddur. Bağlanmamış mağaranın girişi üçün icazə və mağara gəzintisi əsas avadanlığı tələb olunur.

Sün-terem adını tavanda görünən, hazırlanmış eosen Echinoida səbəbindən alıb. Keleti-kőfejtő 6. sz. barlang ədəbiyyatında 6-os barlang (Acheron 1993), 6-os-barlang (Fehér, Fritz 1995), 6-os sz. barlang (Fehér 1994), 6-os sz barlang (Fehér, Fritz 1996), 6. sz. barlang (Kárpát 1984), 6.sz. barlang (Kárpát 1984), 6.sz.barlang (Kárpát 1984), 6. sz barlang (Kraus 2004), 6.sz. munkahely (Kárpát 1987), 6. sz. objektum (Fehér 1994), 6. sz. üreg (Kárpát 1983), DK-i kőfejtő 6. sz. barlang (Acheron 1993), Keleti-kőfejtő 6-7. sz. barlangja (Leél-Őssy 1995), Kormos-barlang (Fehér 1994), Kormos barlang (Fehér 2012) və Mátyás-h. DK-i 6. barlang (Kárpát 1984) adları ilə də tanınır.

Araşdırma tarixi

Yaxınlıqda yaşayan, yaşlı insanların söylədiklərinə görə, mədən işlədiyi dövrdə daş mədəninin yer səviyyəsində çoxlu boşluqlar var idi. Üst mədən sahəsinin divarında yerləşən çoxlu kiçik mağara və çoxlu mağara göstəriciləri, formasiya bu böyük mağaranı məhv etdiyini, ya da böyük mağaranın yuxarı hissəsini məhv etdiyini göstərir. Hal-hazırda görünən mağaralar bu böyük mağaranın qalıqlarıdır. 1943-cü il Barlangvilágda məlum olur ki, Bertalan Károly və Albert Béla, Buda ətrafındakı mağaraların metodik işlənməsi çərçivəsində, Mátyás-hegy və Kecske-hegy daş mədənlərindəki 14 kiçik boşluğu araşdırıblar.

Az 1964. ili Karszt‑ və Barlankütahısatı İnformasiyasında Budapeştin III. rayonunda yerləşən Mátyás‑dağı, Duna baxan daş mədənində 1963‑də uzun müddət tanınan boşluq qalıqları olduğu bildirilir. Çoxlu şar‑gövdələrdən və hidrotermal çatlaqlardan ibarət boşluq sistemi yüksək dərəcədə doldurulmuşdur. BEAC Təbii Gəzinti Şöbəsinin Barlankütahısatı Qrupu üzvləri 1962‑ci ildən mədənın bir neçə nöqtəsində tədqiqat işi aparırlar. 1963‑də, təxminən 200 saat işləyərək bir neçə yerdə irəliləyiş əldə etdilər. Görürlər ki, vəziyyət ümidvericidir, lakin yalnız çox işlə nəticə əldə edilə bilər. Planlaşdırırlar ki, 1964‑də mədənın tədqiqat işini davam etdirsinlər. Yerə geoloji və mineral emalı, sahənin dəqiq ölçülməsi, səviyyələnməsi və xəritələnməsi işlərinə başladılar. Yəqin ki, baharda xəritə hazırlama işini başa vuracaqlar.

Az 1966‑ban kiadott, Budai‑hegyseg útikalauz című könyvben az van írva, hogy a Mátyás‑hegy másik (DK‑i) kőfejtőjében (nem a Mátyás‑hegyi‑barlang kőfejtőjében) is vannak kis barlangüregek. 9 üreg vált ismertté ebben a kőbányában. Az 1972. évi Karszt és Barlangban közölve lett, hogy 1972. április 24‑én (a Budapesti Rendőrfőkapitányság kérésére), eltűntek megtalálása miatt, a Barlangi Mentőszolgálat tagjai átvizsgálták a Mátyás‑hegy keleti kőfejtőjének üregeit. A Vass Imre Barlangkutató Csoport 1978. évi jelentésében az van írva, hogy a csoport több éve végzi a Mátyás‑hegyen lévő K‑i kőfejtő kutatását és térképezését. A kőfejtő néhány fülkéjét a fiatal csoporttagok 1978‑ban megbontották, melynek eredményeként 2–3 m‑rel meghosszabbítottak néhány fülkét, de nem értek el jelentős eredményt. Az 1982‑ben napvilágot látott, Budai‑hegyseg útikalauz című kiadvány szerint a Mátyás‑hegy K‑i oldalának kőbányájában vannak hévizes eredetű kis üregek.