Kemeraltı Mosque

Kemeraltı Camii, İzmir'in Konak ilçesinde yerləşən, adını içində olduğu Kemeraltı Çarşısı'ndan alan, bazarın əsas marşrutlarından biri olan Anafartalar Küçəsi üzərindəki məsciddir. Yusuf Çavuşzade Ahmet Ağa Camii və Mûsâ Bâlî Camii kimi də tanınır.

Tikintisi

Kemeraltı Camii'nin inşa tarixi dəqiq bilinməsə də, 3 Noyabr 1671 tarixli vakfiyəsində, ayandan Yusuf Çavuşzade Ahmed Ağa tərəfindən inşa etdirildiyi yazılıb. Hal-hazırda da dükanlar və binalar arasında sıxışmış vəziyyətdə yerləşən məscid, tikildiyi dövrdə də daxili limanın sahilinə inşa edilmişdir. Eyni zamanda Yusuf Çavuşzade Ahmet Ağa Camii olaraq da adlandırılan məscidin yerləşdiyi bölgə zamanında Mûsâ Bâlî sahili olaraq da bilinirdi. Bu səbəbdən medresəsi və məscidi də bir dövr Mûsâ Bâlî adı ilə anılmışdır.

Cami ilə birlikdə kitabxana, sebil və Mûsâ Bâlî Yakası adıyla anılan mədrəsə inşa edilmişdir. Bina şimal və şərq yönlərindən bir həyətdən ibarətdir. Köhnə qeydlərdə fevkani yəni cami-çarşı şəklində inşa edildiyi də qeyd olunur. Cami 1774, 1812 və 1902-ci illərdə təmir edilmişdir. Kemeraltı Anafartalar Caddesi Cephe Düzenleme Projesi və ətrafdakı digər tarixi camilərdəki müxtəlif bərpa layihələrinə baxmayaraq Kemeraltı Camii son illərdə ciddi bir bərpa keçirməmişdir.

Memarlıq xüsusiyyətləri

Cami, cəmiyyət yeri üzərində kubbə ilə örtülü kvadrat bir harim və üç bölümlü son cəmiyyət yerindən ibarət bir plan sxeminə malik ikən, şimala doğru iki bölmə halında genişlədilərək düzbucaqlı hala gətirilib. Şimaldə yerləşən son cəmiyyət yerinin üzərində üç hissəli və üç kubbəlidir. Caminin xarici divarları sarı-qırmızı; içi isə turkuaz rəngdədir. Caminin avlu girişində sol cənubda Salepçioğlu ailəsi tərəfindən edilən bir kitabxana və bunun yanında da bir mədrəsə otağı mövcuddur. Bu binanın da dörd otağı var və günümüzdə caminin imam və müezzini tərəfindən istifadə olunur.

İbadət məkanı aşağı sıradakılar yuvarlaq kəmərli, ikinci sıradakılar dairə şəklində olan iki sıra halında pəncərələrlə işıqlanmışdır. Harimin içərisində, xüsusilə sütun başlarında, pəncərələrin üst hissələrində, kəmərlər boyunca və lövhələr ətrafında qızılı alçı bəzəkləri mövcuddur. Mihrab və minbərdəki bəzəklər də qızılı qızılıya boyanmışdır. Minbərin yan aynalıqlarındakı tək bəzək, təfərrüatları ilə işlənmiş və üzəri qızılı qızılıya boyanmış kabartma akantus bitkisidir. Keçid kəməri yuvarlaq olan minbərin kəmərinin zirvə nöqtəsində aləm motivi; künclərində isə akantus yarpaqlarından ibarət və stilizə edilmiş sadə bir çiçək nümunəsi görülür. Köşk barmaqlarında, iri bir medal içərisinə yerləşdirilmiş altıbucaqlı motivi daxilində, akantus yarpaqlarından ibarət bəzəklə doldurulmuşdur. Yaxın tarixdə inşa edilən Başdurak Camii-də də görülə biləcəyi kimi mihrab nişinin dərhal önünə, püsküllü kəmərlə iki yana çəkilmiş birer pərdə motivi asılmışdır. Minbərin giriş fasadında Hisar Camii minbərini xatırladan qatlamalı pərdə motivi mövcuddur. Pərdənin altına gələcək şəkildə, Maşallah və Bismillə yazıları yerləşir və tepe hilal motivi ilə sonlanır. Minbərin kəmər künclərindəki şəmse motivlərinin içində, Başdurak Camii-də də görülə biləcəyi kimi Kelime-i Tevhid; kəmər alınlığında isə ayət kitabəsi vardır. Minarəsi kəsilmiş daş qaydalı, yuvarlaq gövdəli və tək şərəflidir və binanın şimal‑şərq küncündə yerləşir.