Kő-hegyi Cave

Kő-hegyi-barlang Duna–Ipoly Milli Parkında yerləşən Pomázda, Kő-hegy dağında yerləşən mağaralardan biridir.

Təsvir

Pomázın kənar ərazisində, Kő-hegyin şimal‑şərq tərəfində yerləşən qayalıq divarın aşağısında, çalılar arasında mağaranın girişi yerləşir. Petőfi‑pihenő həddinin yanında K‑yə enərək, təxminən 15 m aşağıda asanlıqla tapıla bilən mağaranın təbii, qeyri‑formal forması, üfüqi ox istiqamətli, 1,5 m hündürlükdə və 1 m enində girişi var. Kő-hegyi-barlangdan K‑yə təxminən 30‑35 m məsafədə Kő-hegyi-átjárı yerləşir.

6 m uzunluğundakı Kő-hegyi-barlang miosen andezit‑glomeratında tektonik sürüşmə, donma‑çöküntü və çöküntü səbəbindən yaranmışdır. Sadə məkan formalı mağaranın döşəməsi üfüqidir və xarakterik təbəqə növü qeyri‑formal təbəqədir. İcazəsiz keçilə bilən, işıqla rahatlıqla izlənilə bilən mağaranın divarlarını cızıq‑çızıq və aşınmalar çirkləndirir. Mağarada bir az kondens borsit, bitki qırıntısı, daş qırıntısı müşahidə olunur. Orada örümcek və həşəratlar mövcuddur.

Mağara ədəbiyyatda Kőhegyi-barlang (Ézsiás 1993), Kőhegyi barlang (Ézsiás 1993) və Vasas-szakadék melletti barlang (Kovács 2006) adları ilə də rast gəlinir. 1993‑də mağara ədəbiyyatda ilk dəfə Kő-hegyi-barlang adı ilə adlandırılmışdır. Yaxınlıqda yerləşən Vasas-szakadéki 4‑cü nömrəli mağara da ədəbiyyatda Kőhegyi-barlang, Kő-hegyi-barlang, Kőhegyi barlang və Vasas-szakadék melletti barlang adları ilə adlandırılmışdır.

Tədqiqat tarixi

1984-cü ildə nəşr olunan Magyarország barlangjai adlı kitabın ölkə üzrə mağara siyahısında Szentendre–Visegrádi-dağları mağaraları arasında Kőhegyi-barlang yer alır. Siyahıya bağlı olaraq Dunazug-dağları mağaralarının coğrafi yerləşməsini göstərən 1:500 000 ölçülü xəritədə mağaranın coğrafi mövqeyi görünür.

Eszterhás Istvánın "Magyarország nemkarsztos barlangjainak listája" adlı, 1989-cu ildə hazırlanmış əl yazısında oxunur ki, Visegrádi dağlıqda, 4900-cı barmaq katastr sahəsində, Pomázda Kő-hegyi mağarası yerləşir. Andezit tüfəsində yaranmış mağara ölçüsü məlum deyil. Siyahıda Macarıstanda, karszt daşında yaranmamış, yaradılmış 220 obyekt (203 mağara və 17 süni boşluq) qeyd olunmuşdur, bunlar 1989-cu ilin sonuna qədər məlum olmuşdur. Macarıstanda 7 mağara andezit tüfəsində yaranmışdır. Toplanışa görə Kordos László 1984-cü ildə nəşr etdiyi mağara siyahısında karszt daşında yaranmamış 119 mağara da sadalanıb.

Troglonauta Mağara Tədqiqat Qrupu 1993-cü il hesabatında qeyd olunur ki, Kő-hegy D-i, Pomázi vadisinə baxan qayalıq divarında yerləşən mağaraya yerli sakinlər Kőhegyi mağarası (Kőhegyi-barlang) adını verirlər. Yazılı əsərlərdə mağara yer almır. Petőfi baxışı həddinin yanında K-yə enərək qayalıq divarın pilləkənlərində, təxminən 15 m aşağıda asanlıqla tapıla bilən, təxminən 6 m uzunluqda, 1,5 m hündürlükdə və 1 m enində girişə sahib mağara mövcuddur. Təbii şəkildə vulkanik daşda yaranmış mağaranın necə formalaşdığı bilinmir. Ézsiás György və yoldaşı Budai Kornél, yaxınlarda yaşayanların göstərişi əsasında mağarayı tapıblar. Kő-hegyi-átjáró Kő-hegyi-barlangdan K-yə təxminən 30 m məsafədə, təxminən eyni yüksəklikdə yerləşir. Əl yazısına Kő-hegyi-barlangın girişini göstərən rəngli bir foto əlavə olunmuşdur. Mağara təsvirinə Kő-hegyi-barlangın giriş yerinin işarələndiyi bir xəritə parçası əlavə edilmişdir.

Az Eszterhás István tərəfindən yazılmış "Magyarország nemkarsztos barlangjainak lajstroma" adlı, 1993-cü ildə hazırlanmış əl yazısında oxunur ki, Visegrádi dağlıq bölgəsində, 4900-cı mağara katastr sahəsində, Pomázda Kő-hegyi mağarası yerləşir. Andezit tufasında yaranmış mağara 6 m uzunluğunda və 1,5 m hündürlüyündədir. Siyahıda Macarıstanda, karsıtsiz qayalıqda yaranmış, yaradılmış 520 obyekt (478 mağara və 42 süni boşluq) qeyd olunmuşdur, bunlar 1993-cü ilin sonuna qədər məlum olmuşdur. Macarıstanda 8 mağara və ya süni olaraq yaradılmış, mağara adlandırılan boşluq andezit tufasında yaranmışdır. Visegrádi dağlıq bölgəsində 33 mağara karsıtsiz qayalıqda yaranmışdır.

1996-cı il iyulun 6-da Nagy Eszter və Tinn József mağarayı ölçmüş, sonra ölçmələrə əsasən Eszterhás István Kő-hegyi mağarasının əsas plan xəritəsini hazırlamışdır, bu xəritədə mağara 1:50 ölçü nisbətində təsvir olunmuşdur. Ölçmələrə görə mağara 6 m uzunluğundadır. MKBT Vulkánszpeleológiai Kollektívinin 1996-cı il il kitabında yazılıb ki, Visegrádi dağlıq bölgəsində, Pomázda yerləşən Kő-hegyi mağarası 6 m uzunluğunda və 1,5 m hündürlüyündədir. Mağaranın doldurulması ağ tozdur, bu da səthdə də tapılır. Ağ tozda daş blokları var. Mağaranın sonu doldurulmamışdır, burada keçid divarı yarığa daralır. Giriş yaxınlığında od yandırma izləri görülür. Kő-hegyi mağarasından K-ə təxminən 30–35 m məsafədə Kő-hegyi keçidi var, onun yaranması Kő-hegyi mağarasına bənzəyir. İldəki kitabda Kő-hegyi mağarasının 1996-cı ildə hazırlanmış xəritəsi dərc olunmuşdur.

MKBT Vulkan speleologiya Kollektivinin 1997-ci il ilkönyvündə qeyd olunur ki, Kő-hegyi-barlang (Visegrádi-hegység, Pomáz, Kő-hegy) 6 m uzunluğunda və 1,5 m hündürlüyündədir. 2001-ci il noyabrın 12-də hazırlanmış “Magyarország nemkarsztos barlangjainak irodalomjegyzéke” adlı əlyazmanın mağara adları göstəricisində Kő-hegyi-barlang (Visegrádi-hegység, Pomáz) yer alır. Mağara adları göstəricisində mağara ilə məşğul olan 3 ədəbi əsər sadalanıb. 364-cü maddədə mağara qeyd olunmayıb, onun yerinə 365-ci maddədə qeyd olunub.