Kox Ota Mosque

Kox ota məscidi — Toshkent şəhərinin Şeyxontoxur rayonunda Kox ota məhəlləsi ərazisində yerləşən cəmə məscidi. 2001-ci il 30-sentyabr tarixində Toshkent şəhər ədliyyə bölməsi tərəfindən dini təşkilat kimi qeydiyyata alınıb.

Tarix

Masjid 1834—1835-ci illərdə tikilmiş və Toshkent şəhərinin qədim məscidlərindən biridir. Məscid Koh ota məqbərəsi yanında tikildiyi üçün və „Koʻh-ota“ məhəlləsi ərazisində yerləşdiyi üçün belə adlandırılıb. Məsciddə 1937-ci ilə qədər islam ibadətləri icra olunurdu. 1990-ci il 5-aprel tarixində Şeyxontoxur rayonunun Xalq Deputatları məclisinin № 90/7 saylı qərarı əsasında bina ətrafı məhələyə verildi. Məhəllə fəalları məsləhətləşərək, bu binanın yerində məscidi yenidən bərpa işlərinə başladılar. Məscid həmin il məhəllə vətəndaşları tərəfindən haşar yolu ilə yenidən tikildi və fəaliyyətə başladı. 2004—2005-ci illərdə Koh ota məscidi qismən təmir edildi. Son illərdə məscid binası təmirə ehtiyaclı olduğu üçün 2017-ci ilin avqust ayında məsciddə yenidən qurma işləri başladı. Yeni məsciddə 2000 yerlik otaq, kitabxana, təhərətxana və xidmət otaqları mövcuddur. Məscid 2018-ci ilin sonunda tamamlandı. Məscidə bitişik ərazidə XIV əsrə aid tarixi abidə olan „Koʻh-ota“ məqbərəsi yerləşir.

Müharibə illəri

İkinci dünya müharibəsi öncəsi məscid bağlandı, müəyyən müddət əsgər kazerinasına, sonra isə uşaq evinə çevrildi. 1980-ci illərdə Uşaq evi bağlandı, onun yerinə 9 saylı Şəhər poliklinikası köçürülüb. Məscid ərazisində mədəni irs obyektləri siyahısında yer alan „Koh ota Buzruk“ məqbərəsi yerləşir və 2008-ci ildə məqbərə tam təmir edildi.

Koh ota

Koh ota tarixi şəxsdir, onun əsl adı Şeyx Kamoliddin olub. Bu şəxs haqqında tarixî məlumatlar nisbətən azdır, əsasən xalqın şifahi yaddaşında dolaşan müxtəlif rəvayətlər mövcuddur. Koh ota hazratları X əsrdə məşhur alim Qəffəl Şoşi yəqin ki, şagirdlərindən olub və buzrukvor dərəcəsinə yüksəlmişdir. O, təfsir, sufi yönümlü alim idi. O, Amir Timurun mənəvi ustadı olmuş, baxmayaraq ki, onlar müxtəlif dövrlərdə yaşamışlar. Amir Timur Koh otanı həyatı ərzində tapa bilməmiş. Koh otanın əsli Misirlidir. Bununla yanaşı, onun çiniqqan polvon olduğu barədə rəvayətlər də var və o, öz möhtəşəm gücü və böyüklüyü ilə məşhur idi, bu ona dünya üzrə səyahət etmək və döyüş müsabiqələrində iştirak etmək imkanı vermişdir. Yəqin ki, bu onun „ko‘-ota“ ləqəbi verilməsində əsas rol oynayıb, çünki bu söz fors dilindən tərcümə edildikdə „Ata dağ“ mənasını verir. Koh ota Toshkenta dəfn edilir. Rəvayətlərə görə, Amir Timur bu məqbəranı tikmək üçün öz əlilə daş və gil qaldırmış, Koh ota isə onun ruhani ustadı olaraq, Timurə yürüşlərdə kömək etmiş, ona güc və qüvvət vermiş.

Yerləşməsi

Məscid Toshkent şəhəri Şəxontoxur rayonundakı Kox ota küçəsi 105A ev ünvanında yerləşir. Məscid Kox ota məhəlləsi ərazisinə daxildir.