Lusta-völgyi Cave

Lusta-völgyi mağara Macarıstanın xüsusi qorunan mağaraları arasında yer alır. Bükki Milli Parkında, Miskolc şəhərində yerləşir.

Təsvir

Miskolcun kənar bölgəsində, Nagy-fennsíknın şərq hissəsində, Lusta-völgyin dəniz səviyyəsinə yaxın, bir qayalı dağ yamacında, dağın zirvəsinə yaxın, meşədə, Kis-kút-lápa vadisinin başında, kiçik bir kəsiyin sonunda iki təbii, qeyri‑nizamlı, bucaqlı forma malik giriş var. Aşağı giriş 5,5 metr enində və 5,3 metr hündürlüyündədir. Yuxarı giriş 2,2 metr enində və bir metr hündürlüyündədir. Aşağı girişin ox istiqaməti yüksələn, yuxarı girişin ox istiqaməti şaquli olur.

Mağara yuxarı triass dövrünə aid, boz, təbəqəli kalkarda, çoxsaylı istiqamətli qırılmaların kəsişməsində yaranmışdır. Felsőtárkányi Kalkar Formasiyasının Hollóstetői Bölməsində formalaşmışdır. Normal karst su səviyyəsindən aşağı həllolma və ehtimal ki, axan karst suyu tərəfindən yaradılmış, daha sonra hidrologiya baxımından qeyri‑aktiv mağaranın transformasiyasında donma ilə əlaqəli daş parçalanması rol oynamışdır. Mağara çatlaq xarakterli olub, içəri doğru tədricən yüksəlir. Daha köhnə, daha böyük bir mağaranın qalıqları, yəni qalıq mağara mövcuddur. Kürtő, akna, gömbüst, yarımboru, dalğalı qabıq, barmaq ucu, kannelura, hijeroglif, heyvan damcı daşı, damcı daşının çirklənməsi, montmilch, kristallı noxud daşı və tipik, yəni şarvari noxud daşı burada müşahidə olunur. Mağaranın üfüqi uzanması 10 m, həcmi isə 150 m³‑dür. Dənizkənarı çaylar da mağarada mövcuddur. Lisenziya ilə və mağaranın böyük hissəsi mağara keçidi əsas avadanlıqla keçilə bilər.

1976‑cı ildə ilk dəfə Lusta‑völgyi‑barlang adlandırılan mağara ədəbiyyatında. Mağara ədəbiyyatında Lustavölgyi mağara (Schőnviszky 1937), Szinva‑mənbəyi üzərindəki Rom‑mağara (Regős 2003), Várkapu‑mağara (Hevesi 1986) və Zsivány II.mağara (Regős 2003) adları ilə də rast gəlinir. Regős József‑in Lusta‑völgyi‑barlang haqqında vəziyyət araşdırması əlyazmasına görə, Kiskút‑lápai‑mağara da Lusta‑völgyi‑barlang ilə eyni ola bilər. Lusta‑gerinci‑mağara (Lénárt 1977) və Lustai‑mağara (Lénárt 1977)‑nin Lusta‑völgyi‑barlang ilə eyni olub‑olmaması məlum deyil.

Tədqiqat tarixi

1937‑ci il Turisták Lapja araşdırmasına görə, Lustavölgyi mağaranın adı xaricində digər məlumatları məlum deyil. 1975‑ci il MKBT Hesabatında dərc olunan, MEAFC Marcel Loubens Mağara Tədqiqat Qrupu 1975‑ci il fəaliyyətinə dair hesabatda oxunur ki, Szinva‑mənbəyi üzərindəki kiçik rommağara hələ də kireçdaşıdır. 1976‑cı ildə Bertalan Károly və Schőnviszky László tərəfindən tərtib olunan Macar mağara bibliyografiyası “Magyar barlangtani bibliográfia” mağara adları göstəricisində Bükk dağlıq bölgəsindəki mağara Lusta‑völgyi‑barlang adı ilə qeyd olunmuşdur. Mağara adları göstəricisində mağara ilə bağlı 1 ədəbiyyat əsəri qeyd edilmişdir.

1976‑cı ildə tamamlanan “Magyarország barlangleltára” adlı əlyazmada oxunur ki, Lusta‑völgyi‑barlang Bükk dağlıq bölgəsində, Bükkszentkereszte yerləşir. Mağara haqqında əlavə məlumatlar mövcud deyil. Əlyazmanın mağara ilə bağlı hissəsi 1 nəşr əsasında yazılmışdır. 1977‑ci ildə nəşr olunan “A „Zsombolyosok”‑tól a Marcel Loubens Csoportig” adlı nəşrdə bir Lustai‑mağara və bir Lusta‑gerinci‑mağara qeyd olunur, bunlardan biri Lusta‑völgyi‑barlang ola bilər.

1977-ci ildə nəşr olunan, Bükk útikalauz adlı kitabda oxunur ki, Lusta vadisində, Lusta-völgyi-zsombolyonun xaricində daha bir neçə kiçik mağara, boşluq qeyd olunmuşdur. Kárpát József 1982-ci ildə mağaranı ölçmüş, sonra ölçmə məlumatlarından istifadə edərək mağaranın əsas plan xəritəsini və uzun kəsik xəritəsini hazırlamışdır. 1984-cü ildə nəşr olunan, Magyarország barlangjai adlı kitabın ölkə üzrə mağara siyahısında Bükk dağlıq bölgəsində yerləşən mağara Lusta-völgyi-barlang adı ilə qeyd olunmuşdur. Bükk dağlıq bölgəsinin mağaraları arasında Kiskút-lápai-barlang adı ilə göstərilən mağara ehtimal ki, başqa bir mağara deyil, Lusta-völgyi-barlangdır. Siyahıya bağlı olaraq Aggteleki-karszt və Bükk dağlıq bölgəsinin mağaralarının coğrafi yerləşməsini göstərən 1:500 000 ölçülü xəritədə iki mağaranın coğrafi mövqeyi göstərilir.

1986-cı ildə nəşr olunan, Hevesi Attila tərəfindən yazılmış tədqiqata görə, Felső-forrási-barlang və onun sonundan səthə açılan kürtőcsoport, Forrás-völgyə Kaszás-völgy suyu Kaszás-réti geri axını yaranmadan əvvəl keçən keçid sisteminin qalıqlarıdır. Bu keçid sistemi ilə müqayisədə, ehtimal ki, Kis-kút-lápa mənbələrindən birinin vadinin başında yerləşən, səhvən Lusta-völgyi-barlang adlandırılan, forması səbəbindən Hevesi Attila tərəfindən Várkapu-barlang adlandırılan, böyük dağ qapısı kimi, nisbətən qısa karszt suyu keçidi vardır. Mağaranın girişindən bir neçə metr əvvəl, vadinin dərinliyə doğru mərhələli geri çəkilməsi nəticəsində yaranan su çuxuru (töbör-sor) ən gənc, son hissəsi vadinin dibinə doğru dərinləşir. Tədqiqata 1982-ci ildə hazırlanmış mağara xəritələri əlavə olunmuşdur.

2002-ci ildə işığa çıxdı, Hevesi Attila tərəfindən yazılmış kitab bölməsində oxunur ki, Kis-kút-lápa cənub-qərb vadisinin başında, bir su dili kimi çuxurun üzərində böyük, yeddi metr hündürlükdə və beş metr enində giriş var. Yalnız 11 metr uzunluğunda, amma bütün boyunca geniş bir mağara, qəribə bir vəziyyət və forma malikdir. Dörd metr uzunluğunda, səthə açılan bir kəməri və iki oxşar ölçüdə, şaquli körpü ucu olmayan kürtövlə bitir. Mağara böyük bir qaynaq mağarasının aşağı bölməsindən qalıb və çayının dərinliyə uzanan son nöqtəsi nəhayət mağaranın girişinə qədər geri çəkilmişdir.