Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi

Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi — Astara rayonunun Ərçivan qəsəbəsində tikilmiş məscid. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

Haqqında

Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi XIX əsrdə Ərçivan qəsəbəsində tikilib. Qəsəbə sakinlərinin sözlərinə görə, bu məscidin əsası XV əsrdə qoyulub və Şah İsmayıl Xətai 1499-cu ilin avqust ayında Şirvana yürüşü zamanı Astaradan keçərkən bu məsciddə namaz qılıb. Sonradan müxtəlif illərdə məscid dağıntılara məruz qalıb. Hazırda mövcud olan məscid isə dağılmış məscidin özülü üzərində XIX əsrdə tikilib.

Məscidin özülü qibləyə tərəf deyil, əks istiqamətdə qazılıb. Divarları bişmiş kərpicdən, döşəməsi qırmızı kərpicdən, tavanı isə taxtadandır. Kişilərin və qadınların ayrıca ibadət etməsi məqsədilə məscid iki hissədən ibarətdir. Binanın damında azan vermək üçün hündürlüyü 3 metr olan minarə tikilib. Mehrabı sadə formaya malikdir, hündürlüyü isə 3 metrdir. Məscidin həyətində tarixi qəbiristanlıq var.

1917-ci ildə məscid yandırılıb.

Sovet işğalından sonra Azərbaycanda 1928-ci ildə rəsmi olaraq dinlə mübarizəyə başladılar. Bir çox məscid, kilsə və sinaqoqlar maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verildi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb. Məscidin imamı Ayətullah Şeyx Möhsün öz həyətində məhkəməsiz olaraq güllələnib. Sonrakı illərdə məscidin binasından təsərrüfat anbarı, kitabxana, klub və muzey kimi istifadə olunub.

1980-ci illərdə məsciddə bərpa işləri aparılıb. Məscidin minbəri taxtadandır və 1984–1985-ci illərdə düzəldilib.

Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid dindarların istifadəsinə verilib. 2 avqust 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid, yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.