Orhan Mosque

Orhan Camii (Gazi Süleyman Paşa Camii), İzmitdə, Orhan Mahallesi yerləşən 14-cü əsr Osmanlı məscidi.

Medrese Sokak ilə Camialtı Sokağının kəsişdiyi yerdə yerləşir. Osmanlı Sultanı Orhan Gazi adına, şəhərin ilk sancak beyi olan oğlu Süleyman Paşa tərəfindən tikdirilmişdir. O dövrdəki adı Nicomedia olan bu günkü İzmit şəhərinin 1332-ci ildə Osmanlıların idarəsinə keçməsindən sonra bölgəyə inşa edilən və günümüzə qədər gəlib çıxmış ilk məsciddir.

Yanında hamam və medrese ilə birlikdə Süleyman Paşa külliyası adlı binalar topluluğunun bir hissəsi olaraq tikilən məscid, dörbucaq planlı, daş və gil divarlı, xaricdən ağac damlı, daxildan asma kubbəli bir quruluşdur. 1843-cü ildə Sultan Abdülmecidin əmri ilə və 1999 Gölcük zəlzələsindən sonra müxtəlif təmir işləri keçirərək günümüzə çatmışdır. Kitabəsi günümüzə çatmamışdır.

Məscid, Türkiyədə qılıncla xütbə vermə ənənəsinin yaşatıldığı bir neçə məsciddən biridir. İmam cümə günləri və bayram namazlarında xütbəyə qılıncla çıxır, xütbə oxunduqdan sonra yenə qılıncla aşağı enir. Bu tətbiq, Osmanlılarda qılıncla fəth edilən şəhərlərin mərkəz məscidində mövcud olan qılıncla xütbə vermə ənənəsini yaşadır. İzmit, fəth yolu ilə deyil, mühasirə zamanı imzalanan müqavilə nəticəsində təslim olaraq Türk hakimiyyətinə daxil olduğu üçün keçmişdə məscidində qılıncla xütbə oxunmazdı. Bu tətbiq, İttihad və Taraki dövründə başlanmışdır. O dövrdə Osmanlı Dövlətində ayrılıqçı təzyiqlərə bir reaksiya olaraq başlayan qılıncla xütbə ənənəsi Respublika dövründə də davam etdirilmişdir.

Hazirəsi

Məscidin cənub‑şərqində yerləşən hazirədə, məscidin imamları və yaxınları, əvvəllər mövcud olan Medresənin müderrisləri və bəzi şeyhlərin məzarları yerləşir.

Külliye binaları

Məscid, yanındakı medrese və hamam ilə birlikdə Süleyman Paşa külliyası adlı binalar topluluğunun bir hissəsi idi. Bölgəni Osmanlı idarəsi altına aldıqdan sonra sancakbeyi olaraq təyin olunan Süleyman Paşa, medresəni məscid ilə birlikdə tikdirmişdi. Məscidin şərqində və şimalında uzanan medresenin fəal şəkildə istifadə edildiyi 16‑ və 19‑cu əsr mənbələrindən anlaşılır. Məscidin aşağı hissəsində Akçakoca Mahallesi Çukurçeşme Sokakda yerləşən cüt hamam, məscidin və medresenin gəlir mənbələrindən biri idi. Hamam, Bizans dövründən qalmış və ya Orhan Bey dövründə tikilmiş ola bilər.

Medrese 2000-ci illərə qədər gecə kondu olaraq istifadə edildikdən sonra yol genişləndirilməsində məhv edilmişdir. Hamam isə Osmanlı dövründən sonra uzun müddət harab vəziyyətdə qalmış, 1999 Gölcük zəlzələsində böyük zərər görmüş; 2013-ci ildə Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tərəfindən təmir edilmiş və fəaliyyətə gətirilmişdir.