Sághegyi Tájvédelmi Körzet

Sághegyi Təbiət Qoruma Sahəsi sahəsi 235 hektardır, bundan 24 hektar artırılmış şəkildə qorunur. Təbiət qoruma sahəsi Őrségi Milli Parkı İdarəsi nəzarətindədir.

Xüsusiyyətləri

Ságın yalnız 278 metrli konusi təxminən beş milyon il əvvəl yaranıb. Pannon dənizi yavaş-yavaş doldurulmuş və qurumuş, minilliklər dağları aşındırıb, mənzərəni formalaşdırıb. Ətrafdan külək və su təxminən 60–70 m qalın təbəqə daşıyıb, lakin vulkanik fəaliyyətin nəticəsi olan sərt bazalt təbəqəsi dağın platoyunda altındakı daha yumşaq qayaları qoruyub. Beləliklə tipik ikiqat konus forması meydana çıxıb.

Əsrin əvvəllərində başlanılıb və təxminən əlli il boyunca dağın dəyərli bazaltının çıxarılması davam etdirilib, buna görə dağın keçmiş forması artıq yalnız qismən görünür və dağın bir böyük konusi sadəcə boş qalıb. Lakin çıxarışların nəticəsində vulkanik çuxur, nüvə kanalı və bazalt lava sərtləşmiş, nəhəng parçalar ortaya çıxıb.

Bitki və heyvan aləmi

Dağın bitki örtüyü ətrafından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir, müstəqil floristik adalar yaradır, karst çalıları, açıq və bağlı çobanyastığı çöl bitkiləri, isti havanı sevən çiləkli meşə cəmiyyətləri ilə. Dağın zirvəsinin çıxarılması səbəbindən orijinal bitki örtüyü zədələnmiş olsa da, Ságın yumşaq gövdəli bitki növləri arasında bir çox dəyərli növ mövcuddur. Çobanyastığı çiləyindən əlavə sahədə qızılgül, qara kökçin, bahar qızılgülü, rəngarəng qızıl çiçək, qırmızı ilan çiçəyi və böyük çobanyastığı da yetişir. Qaya çöküntülərində isə bu cür yerlərə xas olan şirin qaya göbələyi, qızılcıq və şirin köklü papatyalar yaşayır. Bu günə qədər 25 salyangoz növü və 50 gündüz kəpənəyi qeyd edilib. Həşəratlardan isə ölkəmizdə məhv olduğu düşünülən kədərli çiçəkli çiçəyin Ság çəmənliklərində tapılması diqqətəlayiqdir. Sürünənlər arasında çevik ilan və sürünən qarışqa mövcuddur. Sahə çox kiçik olduğu üçün müxtəlif quş aləmi formalaşması çətindir, lakin tez-tez rast gəlinən quş növlərindən əlavə hələ də alçaq, qırmızı qanadlı quş, meşə qulaqlı bayquş və tez-tez inci bayquşunun səsi eşidilir. Tərk edilmiş mədən sahələrində bəzən daş qartalı da yuva qurur. Məməlilər arasında isə ümumi meşə siçanı, meşə dovşanı, çöl dovşanı və tülkü geniş yayılmışdır.

Mədəni dəyərlər

Ságın önəmli mədəni‑tarixi dəyəri dağın Roma dövrünə qədər uzanan üzüm‑və şərab mədəniyyətidir. Təəssüf ki, yerli qoyunquşu üzümünü məşhur filoxéra xəstəliyi məhv etmişdir, dağın şərabları isə bu gün də birinci dərəcəlidir.

Buraya gələnlər bir zamanlar mədən trafosu olduğu Sághegyi Muzeyində dağın tarixini, təbii həyatını təqdim edən yer tarixçəsi sərgisini görə bilərlər. Sərginin oyunları və interaktiv elementləri ailələr və məktəb qrupları üçün də görkəmli, maraqlı əyləncə təmin edir. Ságın formalaşması haqqında əlavə məlumatları yaradılmış tədris yollarında əldə edə bilərik. Mədən çıxarışı Ság Vulkan Yolu‑nu birbaşa dağın içərisinə aparmağa imkan vermişdir.

19-cu əsrin sonlarında Eötvös Loránd öz adını daşıyan torzional cihazı ilə 1891-ci ildə dağın platoyunda yoxlama ölçmələri aparmışdır. Araşdırmalarının xatirəsinə 1971-ci ildə turist evinin yanında bazalt xatirə sütunu qaldırılmışdır.