Sebasteion at Aphrodisias

Sebasteion məbədi, Aydın vilayətinin Karacasu rayonuna bağlı Geyre kəndinin yaxınlığında yerləşən Karya bölgəsi məskunlaşmasındadır.

Afrodisyasın şimal-cənub istiqamətində uzanan əsas küçənin şərq tərəfində və Aphrodite məbədinin ön avlusunun cənub-qərbində yerləşən, Roma imperatorlarına (Sebastoi) aid müqəddəs sahə. Məbədin yerləşdiyi yer, şəbəkə şəhər planının xaricində qalan köhnə bir bölgədir. Məbəd, Roma imperatorlarının tanrı kimi qəbul edildiyi dövrdə, imperatorların gücünə hörmət göstərmək və şəhər ilə Roma İmperiyası arasındakı güclü bağı vurğulamaq məqsədilə tikilmişdir. Imperatorların Məbədi mənasını verən Sebasteion sözü də bu əlaqəni təsdiqləyir.

Tarixçə

Məbəd, Romanın ikinci imperatoru Tiberius dövründə (MS 14-37) tikilməyə başlanmış, Nero dövründə MS 60-cı il civarında tamamlanmışdır. Aphrodite'ye, Romanın tanrı imperatorlarına (Theoi Sebastoi) və Afrodisias xalqına həsr olunmuş məbəd, yerli iki ailənin rəhbərliyində tikilmişdir.

Məbəd dörd bölümdən ibarətdir: Şərq ucda yüksək pilləkənlərlə çatılan əsas məbəd strukturu və qərb ucda yerləşən anıtsal qapı (''propylon'') ilə ortadakı avlunun hər iki tərəfində yerləşən uzun revaklar.

Şəhərin əsas şimal-cənub küçəsi üzərindəki Propylon olduqca yüksək və sütunlarla bəzədilmiş bir strukturdur. Aşağı mərtəbədə ion, yuxarı mərtəbədə korint sütunların yerləşdiyi qapının üzərində barok bir alınlıq var. Ümumi 16 sütun dörd sayvan (aedikula) təşkil edir. Bunların arasında bir sıra heykəllərə aid kaidələr mövcuddur.

Bu girişin sonrasındakı pilləkənlərlə mərmər döşənmiş bir avluya daxil olunur. 14 mx 90 m ölçülü bu avlunun şərq ucunda Roma korint üslublu bir məbəd, şimal və cənub kənarlarında isə hündürlüyü 14 m‑ə çatan 3 mərtəbəli binalar yerləşir. Şimal və cənub fasadların ikinci və üçüncü mərtəbələrində insan ölçüsündə hazırlanmış 200 ədəd relief var. Giriş mərtəbəsində dor, ikinci mərtəbədə ion, üçüncü mərtəbədə isə korint üslublu sütunların ümumi sayı 300‑dən çoxdur, giriş mərtəbəsindəki otaqlar, binanın istehsal mərkəzi və bazar yeri kimi istifadə edildiyi Geç Antik Çağda əlavə edilmişdir.

Şimal və cənub fasadların ikinci və üçüncü mərtəbələrindəki Sebasteion Relieflərinin əsas funksiyası, Antik Yunanıstanın mifoloji qəhrəmanları ilə Roma imperatorları arasında əlaqə qurmaq; həmçinin, Imperator Claudius tərəfindən İmperiyaya qatılan 50 yerli xalqı təsvir edərək Roma imperatorlarının Köhnə Yunanıstan mənbəli gücünü vizuallaşdırmaq kimi şərh edilə bilər.

Məbəzin memarlığı, Helenistik və Roma ənənələrini birləşdirir. Ortadakı dar sahənin olduqca yüksək və bəzəkli yan fasadlarla əhatə olunması və sütunlarla divara bitişik yarım sütunlar arasındakı reliefli fasadların dizaynında antik teatrların səhnə binası bəzəklərindən ilham alınması binanın Helenistik tərəfini ortaya qoyur.

Məbəldə istifadə olunan bütün relieflərin, Afrodisias‑dakı müxtəlif heykəltəraşlıq atölyələri və ya ustalarla işdə iştirak edən mərmər ustaları tərəfindən eyni zamanda istehsal edildiyi və yerinə yerləşdirildiyi bilinməkdədir.

Məbəddə istifadə olunan 200 reliefin qazıntılar nəticəsində tapılan 80 ədədini, 31 May 2008 tarixindən etibarən Memar Cengiz Bektaş tərəfindən dizayn edilən Afrodisias Muzeyi Sevgi Gönül Salonu‑nda nümayiş etdirilir.