Seyyid Kutbiddin

Seyyid Kutbiddin Camii və Türbəsi, Samsunun İlkadım rayonundakı Kökçüoğlu məhəlləsində yerləşən məscid.

Tarix

Bina, 14-cü əsrdə Seyyid Kutbiddin özü tərəfindən, 1292-ci ildə inşa etdirildi və 1863-cü ildə Haznedar Süleyman Paşa ailəsi tərəfindən yenidən inşa etdirildi. Binanın ətrafında yerləşən qəbiristanlıq Samsunun köhnə qəbiristanlıqlarından biridir, Türk-İslam tarixi baxımından isə şəhərdəki ən qədim qəbiristanlıq mövqeyindədir. Bölgədəki qəbir daşları; Roma, Səlcuq, İlhanlı, Bizans və Osmanlı dövrlərindəki siyasi, mədəni və sosial inkişafları əks etdirir. Bölgəyə 700 il boyunca dəfn olunmuş olmasına baxmayaraq son 50 ildə heç bir dəfn əməliyyatı həyata keçirilməmişdir.

Bina məlumatları

Bina yığma tərzdədir. Binanın sonradan inşa edilən minarəsi cənub fasadında yerləşir və şərəfi yoxdur. Binanın ətrafında yer yer hazzirələrə rast gəlinir. Son məclis yeri L planlı olan binanın uzunluğu, ən geniş olduğu yerdə 9 metr; eni, ən geniş olduğu yerdə 6 metrdən bir az uzundur.

Bərpası

Bölgənin bərpası ilə bağlı ilk təşəbbüs may 2008-ci ildə Erdoğan Tok tərəfindən başlatıldı. Noyabr 2008-ci ildə bölgədə buğa başlı qəbir daşı tapıldı.

2012-ci ildə dövrün millət vəkili Cemal Yılmaz Demir, AK Parti İlkadım rayon başkanı İhsan Kurnaz və idarə heyəti üzvləri ilə birlikdə müvafiq sahədə araşdırma apardı, bunun üzərinə Adnan Ertem ilə görüşən Demir, bölgənin Samsun-a qazanılacağını iddia etdi. Noyabr 2012-də Adnan Ertem bir sıra başqan və müdirlərlə birlikdə bölgəni gəzdi. Daha sonra iyun 2013‑də bölgənin ixtiyara çıxarılaraq işlərə başlanacağını bildirdi. 12 avqust 2013‑dən etibarən bölgədə bərpa işləri başlandı. 2014-cü ildə Vəkillər Baş İdarəsi tərəfindən təmiri tamamlandı. Bina, təmiri başa çatdırdıqdan sonra, 13 noyabr 2014‑də, dövrün kaymakamı Turan Atlamaz və dövrün İlkadım bələdiyyə başkanı Erdoğan Tok tərəfindən ziyarət edildi. Erdoğan Tok binanı ziyarətində, binanın ətrafındakı peyzaj işlərinin İlkadım Bələdiyyəsi tərəfindən həyata keçiriləcəyini bildirdi. Həmçinin dövrün İlkadım kaymakamı Turan Atlamaz, “İlkadım rayonumuzda yerləşən Seyyid Kutbiddin Məscidi və Türbəsi‑ni ziyarət etməyin şərəfini yaşayırıq. Belə tarixi bir məkanı İlkadım rayonunda saxlamaktan məmnunluq duyuruq. Keçən aylarda Baş nazirlik Vəkillər Baş İdarəsi tərəfindən bərpası etdirilən Seyyid Kutbiddin Məscidi və Türbəsi‑ndəki işlərin sonuna gəlmişik. Əməyi keçən hər kəsə sonsuz təşəkkür edirəm. Şəhərimizdəki tarixi toxumalara hər zaman sahib çıxacağıq.” ifadəsini söylədi. Bərpa işləri 25 noyabr 2015‑də tamamlandı. Açılış mərasimində Turan Atlamaz, Erdoğan Tok və Ali Şahin iştirak etdi. Bərpa işlərinin yanında bölgədə ətraf mühitin tənzimlənməsi işləri həyata keçirildi və şadırvan ilə kamelya tikildi.

24 may 2019‑da Seyyid Kutbiddin‑in məzarının örtüyü yeniləndi, örtüyü Olgunlaşma İnstitutu, 8 ay davam edən işin ardından tamamladı.

2020-ci ildə, bələdiyyəyə edilən müraciət nəticəsində Böyükşəhər Bələdiyyəsi Park və Bağlar Şöbəsi və Məzarlar İdarəsi binanın ətrafındakı məzarları tənzimləmə və peyzaj işlərinə başladı.

Ziyarətçi sayı

Binanın qışları gündə təxminən 50, yayları isə 250-300 nəfər tərəfindən ziyarət edildiyi iddia edildi.

Mədəniyyət

Türbəni uşaq sahibi olmaq istəyən ailələr ziyarət edir və uşağı olmayan qadınlar bölgədəki ağaclara çaput bağlayaraq uşaq diləyirlər.