Strázsa-hegyi Róka Cave

Strázsa-hegyi Rókalyuk Duna–Ipoly Milli Parkında yerləşən Pilis dağlıq bölgəsində, Nagy-Strázsa-hegy dağında yerləşən mağaralardan biridir.

Təsvir

Esztergom-Kertváros şəhər hissəsində yerləşən Nagy-Strázsa-hegy (Strázsa-hegy) şimal‑cənub tərəfinin cənub‑şərq tərəfində mağara yerləşir. Strázsa-hegyi‑mağaradan şərq‑şimal yönündə 6 m məsafədə Strázsa-hegyi Rókalyuk girişidir. Mağara girişinin üzərindəki qayaya qırmızı şriftlə “Krasnoyarsk” yazısı görünür, bu da böyük qara hərflərlə yazılıb. Mağara girişinə yalnız asan qayaya dırmaşma ilə çatmaq mümkündür, ancaq girişə qalxmaq üçün avadanlıq istifadə etmək məcburi deyil. Trias dövrünün dachstein kireçdaşı ilə 2,5 m uzunluğunda mağara yaranmışdır.

Strázsa-hegyi Rókalyuk ədəbiyyatda Strázsa-hegyi-rókaluk (Kraus 1997), Strázsa-hegyi-rókalyuk (Kordos 1984), Strázsa-hegyi rókalyuk (Véghelyi 1922–1925), Strázsahegyi rókalyuk (Tasnádi 1926–1927) və Sztrázsahegyi rókalyuk (Kadić 1952) adları ilə də rast gəlinir.

Tədqiqat tarixi

1922–1925-ci illərin Mağara Tədqiqatı işığında Véghelyi Lajos bildirir ki, Öreg-Strázsa-hegy DK‑i hissəsinin çöl kireçdaşı qayalıqlarında, karstlaşmış qayalıq qrupunda üç boşluq tapılıb, onlardan biri Strázsa-hegyi rókalyukdur. Boşluğa rókalyuk adını vermişdir, çünki onun yaranması rókalyuk qayalıq boşluğu tipinə uyğundur. Bu mağaranın girişi dağın zirvəsinə ən yaxın yerdə, 295 m dəniz səviyyəsindən hündürlükdə yerləşir. Mağara girişi şərq‑şimal yönündə baxır. 1925-ci ilin Esztergom İllik Jurnalı qeyd edir ki, Öreg-Strázsa-hegyin Tábla-hegy‑yə doğru, çox karstlaşmış hissəsində qayalıq boşluqlar mövcuddur.

1926–1927-ci illərin Barlangkutatásında qeyd olunur ki, 1923–1924-cü illərdə aparılan yarasa- müşahidələri zamanı Strázsahegyi rókalyuk (Esztergom vilayəti)də Tasnádi Kubacska András və Véghelyi Lajos bir neçə dəfə kiçik çöl yarasalarını (Rhinolophus hipposideros Bechst.) müşahidə ediblər. 1924-cü il iyulun 24‑də ana heyvanların çox inkişaf etmiş balaları hələ də asılmış vəziyyətdə idi.

1935-ci ilin Erdészeti Lapokunda yazılıb ki, Esztergom yaxınlığında yerləşən və çox maraqlı qayalıq formaları ilə zəngin Strázsa-hegy karsztlaşmış qayalıq qrupunda Véghelyi Lajos üç dəlik kəşf edib. Bunlardan birini Strázsahegyi rókalyuk adlandırıb. Turisták Lapja 1937-ci il nəşrində oxunur ki, Strázsahegyi rókalyuk Strázsa-hegyi-barlangtól və Strázsa-hegyi-sziklaodútól şimal‑şərqə, bir az yuxarıda yerləşir. Bir neçə metr sonra təxminən 1 m enində və 0,5 m hündürlüyündə olan dəlik tədricən daralır. Kadić Ottokár 1952‑ci ildə tamamladığı əl yazısında qeyd olunur ki, Sztrázsahegyi rókalyuk Strázsa-hegyi-barlangtól və Strázsa-hegyi-sziklaodútól bir az yuxarıda, şimal‑şərqə yerləşir. 1 m enində və 0,5 m hündürlüyündə giriş bir neçə metr uzunluqda, arxaya daralan dəliyə aparır. Əl yazısının mağara haqqında hissəsi Schőnviszky László nəşri əsasında yazılıb.

Láng Sándorun 1953-cü ildə nəşr etdiyi araşdırmasına görə, Nagy-Strázsa dağında uzun müddətdir tanınan üç mağara (Strázsa-hegyi-barlang, Strázsa-hegyi-sziklaodú, Strázsahegyi rókalyuk) və yeni kəşf edilmiş bir mağara (Sátorkőpusztai-barlang) var. Köhnə təsvir olunan üç mağaradan ən böyüyü Strázsa-hegyi-barlangdır. Strázsahegyi rókalyuk dağın yuxarı hissəsində yerləşir. Bu mağara Strázsa-hegyi-barlangdan 15 m məsafədədir. Mağaranın ENY‑yə baxan girişi 295 m tszf hündürlükdə yerləşir. Bu mağara da (Strázsa-hegyi-barlang və Strázsa-hegyi-sziklaodú kimi) karsıt suyu ilə həll olunmuşdur, buna görə də qaynaq mağarasıdır. Véghelyi Lajos da dağın yuxarı üç mağarasının (Strázsa-hegyi-barlang, Strázsa-hegyi-sziklaodú, Strázsahegyi rókalyuk) ortaq çatlaqlar sistemi boyunca yarandığını düşünürdü. Láng Sándor, yuxarıdakı üç mağaranın aşağıdakı Sátorkőpusztai-barlangla da əlaqəli olduğunu və hər birinin göbələklərlə zəngin karsıt suyu tərəfindən həll olunduğunu fərz etdi.

1976‑cı ildə tamamlanmış və Bertalan Károly tərəfindən yazılmış əl yazısında, Strázsahegyi rókalyukun Pilis dağlıq bölgəsində (Pilis‑vonulatında), Esztergomban yerləşdiyi qeyd olunur. Strázsa-hegyi-barlangdan NY‑yə təxminən 20 m məsafədə, 295 m tszf hündürlükdə rókalyukun ENY‑yə baxan girişi var. Strázsa-hegyi Rókalyuk 3‑4 m uzunluqda, 1 m enində və 0,5 m hündürlüyündədir və bu, bir qaynaq mağarasıdır. Əl yazısının mağara haqqında bölməsi 2 nəşri əsasında yazılmışdır. 1984‑cü ildə nəşr olunan “Magyarország barlangjai” adlı kitabın ölkə üzrə mağara siyahısında Pilis dağlıq bölgəsinin mağaraları arasında Strázsa-hegyi-rókalyuk adı ilə mağara qeyd olunmuşdur. Siyahıya bağlı olaraq, Dunazug‑dağlıq bölgəsinin mağaralarının coğrafi yerləşməsini göstərən 1:500 000 ölçülü xəritədə mağaranın coğrafi mövqeyi göstərilir.

1997-ci il mayın 29‑da Regős József mağarayı ölçdü, sonra 1997-ci il iyun 1‑də ölçmələrə əsasən Kraus Sándor mağaranın plan xəritəsini və kesit xəritəsini hazırladı. Hər iki xəritədə mağara 1:50 miqyasda təqdim olunur. Plan xəritəsində mağarada kesitin yerləşməsi göstərilir. 1997-ci il mayın 29‑da Kraus Sándor yerüstü plan çəkmişdir, üzərində Kis‑Strázsa‑hegy, Középső‑Strázsa‑hegy və Nagy‑Strázsa‑hegy mağaralarının coğrafi yerləşməsi təsvir olunmuşdur. Şəkildə Strázsa‑hegyi Rókalyuk adı ilə işarələnmiş Strázsa‑hegyi Rókalyukun coğrafi yerləşməsi görünür. Kraus Sándorun 1997-ci il hesabatında oxunur ki, 1997‑dən əvvəl də tanınan Strázsa‑hegyi‑rókalukların 1997‑ci ildə xəritəsi hazırlanmışdır. Hesabata 1997‑ci ildə çəkilmiş yerüstü plan da daxil edilmişdir.