Susay mosque

Susay məscidi (Azərbaycan dili: Susay məscidi) Quba rayonunun Susay kəndində yerləşən keçmiş məscid və tarixi memarlıq abidəsidir.

Keçmiş məscid Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli 132 nömrəli Qərarı ilə əhəmiyyətli yerli tarixi və mədəni abidələr arasında qeyd olunmuşdur.

Haqqında

Susay məscidinin tikilmə tarixi barədə müxtəlif fikirlər mövcuddur, onun 14-cü və ya 19-cu əsrdə tikildiyi iddia edilir. 2001-ci ildə Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qeydiyyata alındıqda məscidin tikilmə tarixi 1854-cü il kimi göstərilmişdir. Lakin kənd sakinlərinin bəyanatlarına görə, məscid 14-cü əsrdə tikilmişdir. Onlar bu tarixi məscidin qapısında yazılmış tarixə əsaslandırırlar. Qapının üzərində, düzən ağacının ağacından hazırlanmış qapıda, məişətkarın adı və 721 AH (1321/1322 CE) tarixi göstərilmişdir. Bundan əlavə, kənd sakinləri məscidin qədim qapılarından birinin İngilis vətəndaşları tərəfindən Azərbaycana gələrkən London şəhərinə aparıldığını və hazırda Fransa bir muzeyində saxlanıldığını iddia edirlər. Məscidin tikintisində çay daşları və yaxınlıqdakı “Bağça dərəsi” (Garden Creek) çayından çıxarılan kərpiclər istifadə olunmuşdur. Məscidin içindəki qədim işarələrlə bəzədilmiş böyük sütunlar da düzən ağacının ağacından hazırlanmışdır. Binanın koridorundakı daş lövhələr də ərəb əlifbası ilə yazılmış yazılar daşıyır.

Sovet işğalı 1928-ci ildə rəsmi olaraq antireligiya kampaniyasının başlanmasına səbəb oldu. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsi bir çox məscidi, kilsəni və sinaqoqu təhsil məqsədləri üçün klubların balans hesabatına köçürdü. 1917-ci ildə Azərbaycanda 3 000 məscid olduğu halda, 1927-ci ilə qədər bu sayı 1 700‑ə, 1933-cü ildə isə yalnız 17‑yə düşmüşdü. İşğaldan sonra məscidlər bağlanıb anbara çevrildi.

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra, məscid 2 avqust 2001-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 132 saylı qərarı ilə ölkənin əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri siyahısına daxil edildi.

Susay kənd məscidi, Dövlət Dini Təşkilatlarla İş üzrə Komitəsinə qeydiyyatdan keçmişdir və hazırda dini təşkilat kimi fəaliyyət göstərir.