Tuya Castle

Tuya Kalesi (Gürcücə: ტუიას ციხე), tarixsel Samtshe bölgəsinin Türkiyədə qalan hissəsində, bu gün Ardahan vilayətinin Posof rayonuna bağlı və köhnə adı Caki olan Yurtbeklər kəndində Orta əsrdə Gürcülərdən qalan bir qaladır.

Tarix

Tuya Kalesi, bu gün Yurtbekler adını daşıyan Caki kəndinin 1 kilometr cənub-qərbində yerləşir. Caki kəndinin yerləşdiyi Samtshe isə, tarixsel Gürcüstanı təşkil edən bölgələrdən biri idi. Nəinki Osmanlılar bu bölgəni və kəndi 16-cı əsrin ikinci yarısında Gürcülərdən ələ keçirmişdir. 1595 tarixli Osmanlı mufassal dəftərində üç ayrı kənd kimi qeyd edilmiş Caki kəndinin əhalisi Gürcülərdən ibarət idi. Tuya Kalesi‑nin də bu dövrdən qaldığı anlaşılır. Nəinki arxeoloq Sami Patacı Tuya Kalesi‑nin Orta əsrdə inşa edildiyini bildirmişdir. Qala, 2014-cü ildə birinci dərəcəli arxeoloji sit sahəsi elan edilmişdir. Qalanın adı, Yunan dilindən Gürcüçəyə keçmiş mazı mənasındakı "tuya" (ტუია) sözündən gəlmiş ola bilər.

Memarlıq

Tuya Kalesi, bu bölgədə yerləşən Caki Kalesi‑dən daha kiçik bir quruluşdur. Hər iki qalaya da bölgənin təhlükəsizliyini təmin etmək və nəzarət funksiyası daşıdığı təxmin edilir. Şərq qanadındakı daralmağa baxmayaraq düzbucaqlı planlı (16,6x13,9 m) hesab edilən Tuya Kalesi, kiçik və orta ölçülü daşlarla kireç harcı istifadə edilərək inşa edilmişdir. Qalanın divarları ümumilikdə torpaq səviyyəsinə qədər yıxılmışdır. Bununla birlikdə cənub‑şərq divarının hündürlüyü 2,5 metrə çatır. Lakin şimal yönündəki divarların bir hissəsi torpaq altında qalmışdır.