Used-Book Bazaar

Sahaflar Çarşısı, Beyazıt Sahaflar Çarşısı ya da İstanbul Sahaflar Çarşısı, Fatihdə yerləşən və köhnə-yeni kitabların satıldığı tarixi bazar. Beyazıt Camii, İstanbul Universiteti, Qapalıçarşı və Beyazıt Dövlət Kitabxanasına yaxınlığı səbəbindən əvvəllər bir mədəniyyət mərkəzi idi. Zamanla sahafların və satılan kitabların öncəliyi və keyfiyyətləri dəyişsə də hələ də Fatihin ziyarətgahlarından biridir.

Tarix

Osmanlı İmparatorluğunda sahaflıq böyük məscidlərin ətrafında formalaşırdı. Burada məscid mərkəzli ticarət və sosial həyatın gətirdiyi bir şey vardı. Sahaflar Çarşısı isə əvvəlcə indiki mövqeyində deyil, Qapalıçarşı daxilində yerləşirdi. Evliya Çelebi'nin bildirdiyi məlumatlara görə köhnə sahaflar çarşısı Qapalıçarşı daxilində təxminən 50 dükan ibarət idi. Bu dükanlarda təxminən 300 nəfər çalışırdı. Hammer isə bu dükanların çarşı daxilində dağınıq bir vəziyyətdə olduğunu qeyd etdi. Bu dövrdə burada müxtəlif minyatürlü nadir əsərlər, əl yazmaları, din, fəlsəfə və məntiq kitabları satılırdı.

Hakkaklar Çarşısına sahafların yerləşməsi 1910-cu illərə qədər davam etdi. Qapalıçarşıdakı sahaflar ilə Hakkaklar Çarşısındakı fescilər zamanla yer dəyişdirdi. Zamanla indiki yer Sahaflar Çarşısı olaraq adlandırıldı. 1950-ci ildə böyük bir yanğın keçirdi. Bələdiyyə buranı betonarme şəkildə yenidən tənzimlədi. 1952-ci ildən sonra bələdiyyə burada yalnız kitab satılmasını istədi. Hakkı Tarık Us bu məsələdə təsirli oldu.

Bazarın iki qapısı var. Biri Beyazıt Camii'nin dərhal yanında yerləşir, digəri isə Kapalıçarşı'ya çıxan yola açılır. Bələdiyyə 1981-ci ildə bura ilk türk çapçısı İbrahim Müteferrika'nın büstünü qoydu. Bazarın tam ortasında Laleli'dəki Çoban Çavuş Camii'nin məzarından gətirilmiş Sahaf Qırımlı Hasan Efendi'ye aid bir məzar daşı ağacın dibinə yerləşdirildi. Bazarın səbil vəziyyətindəki çeşmləri də mövcuddur. Ümumilikdə köhnə mədəni funksiyasını itirmişdir. İstanbul Universitetinə yaxınlığı burada tələbə marağını artırmışdır. Lakin ümumilikdə türk təhsil sistemindəki dönüşüm sonrası burada olan sahaflar bibliyografik xüsusiyyətlərini itirdi. Əsasən universitet hazırlıq kitabları, xarici dil təhsili üçün kitab və dəstlər diqqəti cəlb edir.

Bazarın giriş hissəsindəki çınar ağacının altını öz məskəni kimi qəbul edərək müxtəlif əsərlər satan Hüseyin Avni Dede meydanın tanınmış simasıdır.

Təsiri

Ali Emîrî Efendi Dîvânü Lugati't-Türk'ün keçdiyi tək nüsxəsini Sahaflar Bazarında təsadüfən taparaq 30 Lira və sahaf üçün kiçik bir qazanc ödədikdən sonra satın aldı. Bazar türk roman yazarlarının da dayanma nöqtələrindən biri idi. İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsində dərslər verən Ahmed Hamdi Tanpınar Huzur romanında Mümtaz obrazı əsasında buranı məkan elementi kimi istifadə etdi. Türk bibliyograf Seyfettin Özege (1901-1981) də buradan əldə etdiyi kitabları kolleksiyasına əlavə edirdi.