Usmon Ota Mosque

Usmon ota məscidi – O‘zbekiston Respublikası Nazirlər Kabineti və O‘zbekiston müsəlmanları idarəsi tabeçiliyində olan cəm‑məscid sayılır, Toshkent vilayətində yerləşir. Bu məsciddə yerli müsəlmanlarla yanaşı, qonşu bölgələrdən gələn əhali nümayəndələri gündəlik beş vaxt namazını oxumaqla yanaşı Cümə namazını, Ramazan və Qurban bayramı namazlarını cəmiyyət şəklində oxumağa uyğun olmayan təkcə tumanın deyil, vilayət miqyasında ən böyük məscidlərdən biri hesab olunur. Müstəqillik illərindən sonra məscidin yeni binası işə düşdükdən sonra ona ziyarətçilərin sayı və namazçılar cəmi daha da genişləndi. Bu məscid özünün zəngin və naməlum tarixinə malik olub, Orta Çirçik tumanının ən qədim məscidi, həm də, diqqətəlayiq əsas məkanlardan biridir. Bu məscidin Usmon ota adlandırılmasının səbəbi qədimdə bu məkanın üzərində Usmon ota adlı bir səyyid yaşayırdı və bölgəni bəzəmək işində öz töhfəsini vermişdi. Usmon ota əslində kim olduğu, harada doğulub‑böyüdüyü, hansı işləri gördüyü, həm də, vəfatı haqqında müxtəlif rəvayətlər və əfsanələr mövcuddur. Amma bu şey aydındır ki, bu insan həmin bölgədə müəyyən müddət olmuş, bu yerli əhali nümayəndələri ilə birlikdə bölgəni bəzəmək, əhalinin həyat tərzini yaxşılaşdırmaq sahəsində təqdirə layiq işlər görmüşdür.

Yerləşməsi

Usmon ota cəm‑məscidi Toshkent vilayətinin Orta Çirçik tumanının cənub‑qərb hissəsindəki Usmon ota küçəsində yerləşir. Bu məscidə Aranchi, Yomğırçi, Oqqutay, Küçlük, Usmon ota, Yoriq, Muxtor Avezov, Çəgara, Qoşdaryo, Bobur, Qədriyat, Şərif ota, Usmon Yusupov, Çangtəpə adlı məhəllə vətəndaş yığıncaqlarında yaşayan əhali ilə yanaşı, Oqqoğrun tumanının Usmon ota məhəlləsinə qonşu olan Jaloir, Toshtoqon, Olimkent məhəllə vətəndaş yığıncaqları, Nurafşon şəhəri və Orta Çirçik tumanının digər bölgələrindən ümumilikdə 12 mindən çox namazçı ziyarət edir. Məscid tikintisində dizayn və layihəçiləri tikinti layihəsini belə planlaşdırıblar ki, Cümə namazı, həm də, Ramazan və Qurban bayramı kimi böyük namaz vaxtlarında 15‑16 mindən çox müsəlmanı öz qollarına ala bilsin. Bundan əlavə, bu məscid Oqqoğrun və Qoylıq magistral yolunda yerləşir, müxtəlif sərnişinlər, qonaqlar, ziyarətçilər və turistlər üçün əlverişlidir. Məscidin ön tərəfində Toshkent‑Angren dəmir yolu keçir. Sirdaryo vilayətinin Quliston tumanında da Usmon ota adlı cəm məscidi fəaliyyət göstərir.

Tikintisi

Usmon ota cümə məscidi zirvəsi ilə birlikdə iki mərtəbədən ibarətdir. Zirvəsinin özünə iki mindan çox məscidçi yerləşə bilir. Məsciddə 50 metr uzunluğunda tək minarə mövcuddur və səyahətçilər və məscidçilər üçün məbəd funksiyasını yerinə yetirir. Məscidin əsas binasında 3 dənə kubbe, 4 tərəfində isə çoxsaylı qapı və pəncərələr yerləşir. Həmçinin, məscid sahəsində əsas binadan əlavə baş imam otağı, mənəviyyat-təhsil otağı, kitabxana və ziyarətçiləri qəbul edən otaqlar mövcuddur. Eyni anda 30 nəfərdən çox məscidçi müasir təhərət otağından istifadə edə bilirlər. Cümə məscidi islam memarlığı əsasında inşa edilmişdir və onun divarlarına müxtəlif islam ornamentləri əlavə olunmuş, zar nümunəsində Qur’an ayələri və surələri yazılmış, şərq üslubunda naxışlar çəkilmiş, qapı və pəncərələri isə milli sənətkarlıq əsasında naxışlarla oyulmuşdur. Məscid cənubdan Usmon ota qəbiristanlığı, cənub-qərbdə xristianlar qəbiristanlığı, şərqdən geniş çəmən sahələri, şimaldan isə yaşayış məskənləri ilə əhatə olunmuşdur. Bina müxtəlif təbii fəlakətlərə cavab verə biləcək səviyyədə sınaqdan keçirilmişdir.

Tarixi

Usmon ota cümə məscidinin nə zaman yaradıldığı barədə dəqiq məlumatlar yoxdur. Yerli əhalinin sözlərinə görə, 1930-cu illərdə bu məsciddən karvan yolu keçmiş və bu ziyarətgahda yerli əhali və turistlər, səyyahlar ibadət etmişlər. Bu dövrə qədər məscid 4 dəfə təmir olunmuşdur. Sonuncu tikilən binası üç yüz nəfərə nəzərdə tutulmuşdu və bir çox məscidçi üçün darlıq yaratmışdı. 2020-ci il mart ayında rəhbərliyin razılığı ilə yerli əhali nümayəndələri, nuraniyyətçilər, sponsorlar, məhəllə fəalları və sahibkarların köməyi ilə məscid yenidən tikilməyə başlanıldı və 2022-ci il 2 avqust tarixində məscidin yeni binası istifadəyə verildi. O gün Özbekistan müsəlmanları idarəsinin sədri, müftiy Nuriddin Xoliqnazarov və Toshkent vilayətinin baş imam-xatibi Jasurbek Raupov, həmçinin digər dini alimlərin iştirakı ilə bu məscidin açılış mərasimi keçirildi. Məscidin yeni binasının açılış mərasimində məhəllə fəalları, imam-xatiblər, nuraniyyətçilər, dövlət nümayəndələri, ictimai təşkilatların nümayəndələri iştirak etdilər. Müftiy hazirələri günortadan sonra icmaya gözəl məvzu təqdim etdi.

Məscid 1995-ci il, 28 mart günü Özbəkistan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən dini təşkilat kimi qeydiyyatdan keçmişdir.