Ziribári Cave

Ziribári mağarası Duna–Ipoly Milli Parkı ərazisində yerləşən Pilis dağlıq bölgəsində, Csobánkada yerləşən mağaralardan biridir. Turist bələdçilərində də tanınır.

Təsvir

Ziribár DK-i zirvəsindən 40 m məsafədə, dağdan enən dik şəlalə yaxınlığında, Ziribár şəlaləsindən (Csobánkadan Pilisszántóya qədər uzanan) şəlalə yolundan sağda yerləşir. Mağaranın iki girişindən biri geniş, şaft kimi və asanlıqla dırmaşılabiləndir. Digəri dar, tülküvari və yalnız sürünərək keçilə biləndir. Mağaranın üfüqi, yüngül yüksələn keçidi EK–DNy istiqamətindəki qırılma boyunca, çökək suyun həlli səbəbindən, freatik şərtlərdə yaranıb. Üst triass dachstein kireçdaşıda əmələ gəlmişdir. Mağarada kiçik noxud daşları müşahidə olunur. Doldurulması daş qırıntılarından, gil və meşə torpağından ibarətdir.

Üst, şaft kimi girişdən keçərkən bir çox ağac budaqları mağaranın üfüqi keçidinə düşür və müxtəlif tullantılar da mövcuddur, ehtimal ki, oradan keçən turistlər dərinliyi ölçmək üçün atırlar. Mağara keçidi əsas avadanlıqla asanlıqla keçilə bilən bir mağara olduğu üçün ziyarət üçün icazə tələb olunmur.

1967-ci ildə ilk dəfə Ziribári-mağarası olaraq ədəbiyyatda adlandırıldı. Mağara ədəbiyyatda Ziribár-mağarası (Kadić 1952), Ziribári mağarası (Schőnviszky 1937), Ziribári-zsomboly (Mezei 1967), Ziribári zsomboly (Bertalan 1976) və Ziribár-zsomboly (Miczek 1991) adları ilə də rast gəlinir.

Tədqiqat tarixi

1920-ci ildə nəşr olunan “Budapeşt Duna-yanı bölgəsi” adlı kitabda Ziribár DK-i, çöl, kireçli zirvəsində kəşf edilməmiş bir mağara olduğu qeyd edilir. 1924-cü ildə yayımlanan “Budapeşt Duna-yanı bölgəsi” nəşrində 1920-ci ildə çap olunan kitabın Ziribári-mağarasını qeyd edən hissəsi təkrarlanır. “Turistaság és Alpinizmus” 1929-cu il avqustun 1-ci sayında Gyopár Turista Birliyi mağara tədqiqatçılarına yeni kəşf edilmiş ziribári mağarasının araşdırılmasında gözəl tapşırıqlar gözlədiyi bildirilir. “Turisták Lapja” 1931-ci il nəşrində Bekey Imre Gáborun yazdığı məqalədə, Csévi-mağarasının qazılması sonrası Pilis dağlıq bölgəsinin digər mağaralarında insan sonrası tədqiqatların artıq məntiqli olmadığı qeyd olunur. Ziribár zirvəsindəki kiçik su çəkmə yeri isə coğrafi maraq olduğu üçün deyil.

1962-ci ildə nəşr olunan “A barlangok világa” adlı kitabda Ziribár mağarasının Ziribár zirvəsində yerləşən, kiçik, qısa, demək olar ki, tamamilə tıxanmış mağara olduğu bildirilir. 1967-ci ildə çıxan “Pilis útikalauz”a görə Ziribár zirvəsində qısa, çox tıxanmış, 6–7 m uzunluqda və dərinləşən boşluq var. Ziribári-zsomboly, Ziribári-barlang adları ilə də tanınır. 1974-cü ildə nəşr olunan “Pilis útikalauz” kitabında, Pilis dağları və Visegrádi dağları mağaralarının siyahısında (19–20. səh.) qeyd olunur ki, Pilis dağları və Visegrádi dağları mağaraları arasında Ziribári-zsomboly (Ziribári-barlang) yerləşir. Pilis dağları mağaralarını təsvir edən hissədə Ziribári-zsomboly (Ziribári-barlang) haqqında təsvir 1967-ci ildə nəşr olunan bələdçi Ziribári-mağarasını təqdim edən təsvirlə eynidir.

Bertalan Károly 1976-cı ildə tamamladığı əlyazmasında yazır ki, Pilis dağlıq bölgəsində, Pilis-şəhərində, Csobánkada yerləşən Ziribári mağarasının başqa adı Ziribári zsomboly‑dır. Böyük Ziribár zirvəsindən DK‑yə 200 m məsafədə, kiçik bir aydınlıqda, təxminən 400 m dəniz səviyyəsindən yuxarıda DK‑yə baxan girişi var. Şübhəli mənşəli, 7 m uzunluqda, 2,5 m dərinlikdə və 1–1,5 m enində olan mağara güclü şəkildə tıxanmışdır. Əlyazmanın mağara ilə bağlı hissəsi 4 nəşri əsasında yazılmışdır. Bertalan Károly və Schőnviszky László tərəfindən tərtib edilən, 1976-cı ildə nəşr olunan “Magyar barlangtani bibliográfia” mağara adları göstəricisində Pilis dağlıq bölgəsindəki mağara Ziribári-barlang adı ilə qeyd olunmuşdur. Mağara adları göstəricisində mağara ilə bağlı 1 ədəbiyyat əsəri qeyd edilmişdir. 1977-ci ildə Havas Péter və Szablyár Péter mağaranı ölçmüş və ölçmələr əsasında Szablyár Péter Ziribári-barlangın plan xəritəsini və uzunluq kəsik xəritəsini 10 kəsiklə hazırlamışdır.