Akhiza Castle

Ахиза қамалы (Гүржше: ახიზის ციხე; транслит.: “ah’izis tsih’e”), қазіргі таңда Түркия шекарасы ішінде орналасқан тарихи Кларцети аймағында, Артвін облысының Ардануч ауданына тиесілі, Орта ғасырда салынған қамал. Евлия Челебидің саяхатнамасында Харбе қамалы ретінде аталады. Бүгін бұл қамал Ферхатлы ауылының аты бойынша Ферхатлы қамалы деп те аталады.

Ескі Ахиза ауылында орналасқан Ахиза қамалы, Ферхатлы ауылынан шамамен екі километр солтүстікке, Жәһәннәм өзенінің оң жағалауында орналасқан. Қамал 5-шы ғасырда Гүрж патшасы Вахтанг Горгасали тарапынан жаңартылған.

«Картлис Цховреба» атты Гүрж тарихына сәйкес Гүрж патшасы Вахтанг Горгасали және Кларцети князі Артавaз Кларцети қайтарылғаннан кейін аймақты аралаған. Бұл тарихшылардың біреуі Куаншердің жазғанына қарай, Кларцетиде сол уақытта екі үлкен қамал болған. Олар Тухариси қамалы және Ахиза қамалы еді. Ахиза қамалы зақымдалғандықтан патша қамалды қайта салуды бұйырды. Осыған байланысты қамал жаңартылып, Вахтанг Горгасал атынан қамал ішінде шіркеу салынды.

Аймақты аралаған Карл Кох Ахиза қамалы туралы Гочиборе деп атап өткен. Осы кезеңдерде қамалдың қасындағы епископтық орталық енді жоқ болды. Шамамен 1910 жылы аймақты аралаған орыс дін қызметкері Павел Александрович Флоренский, қамалдың үлкен көлемде қиратылғанына қарамастан, қабырғалары әлі де мықты екенін жазған. Қамал ішіндегі шіркеудегі мозаика Мәриям Ана фрескасы да мықты болған. Ахиза шіркеуінің төбелік безендірулерінде бір жерде крест, басқа жерде крестпен бірге бұғы бейнесі бар екені белгілі.

Қазіргі таңда Ахиза қамалының қорған қабырғаларының бір бөлігі тұрып қалғанымен, қиылған таспен салынған қамал қираған күйінде.