Aslantaş-Yılantaş

Асланташ пен Йыланташ — Түркияның батысындағы Афьонкарахисар провинциясының Ихсание ауданындағы «Фригия аңғарында» орналасқан екі фригиялық монументалды тас қашалған қабір. Олар асыл тектілерге тиесілі болды деп есептеледі. Орын Ихсание қаласынан 11 км шығыста және Афьонкарахисардан 30 км солтүстікте, Ескішехир-Афьонкарахисар D-665 автомобиль жолының жанында орналасқан.

Асланташ

Асланташ (сөзбе-сөз: «Арыстан тас») атауын қабірдің алдыңғы жағындағы арыстан бедерлерінен алған. Биіктігі 11 метр (36 фут) болатын монолиттің екі жағы мен қасбеті тегістелген.

Қабірдің кіреберісін екі жағынан қоршаған қасбеттегі бедерлер бір-біріне қарама-қарсы тұрған, аяғының арасында қатты бүлінген арыстан баласы бейнеленген екі тік тұрған арыстанды бейнелейді. Тастың жоғарғы бөлігінде саты бар, ал кіреберістің үстінде екі жағында қанатты күн дискілері бар «өмір ағашын» еске түсіретін бедер орналасқан. Қабір б.з.д. VIII ғасырдың басы немесе VII ғасырдың соңымен мерзімделеді, дегенмен оның қасбетінің өте нақышты болуы, кіреберісінің кішілігі, жеңіл күмбезделген тегіс төбесі және төсексіз қабір камерасы оны әдетте кейінірек дәуірдің белгісі деп есептеуге негіз береді.

Йыланташ

Йыланташ тас қашалған қабірі Асланташ қабірінен батысқа қарай шамамен 70 метр (230 фут) қашықтықта орналасқан. Ол Асланташтан үлкенірек әрі сәнділеу болған, бірақ ол қашалған тас, мүмкін жер сілкінісі немесе басқа да табиғи апат салдарынан, сынып, бөлшектеніп кеткен. Тастың сыртқы бетіне қашалған арыстан бедерлерінің бір бөлшегінде бір-біріне тиіп тұрған екі арыстанның тырнақтары көрінеді. Тасты жергілікті тұрғындар Йыланташ (сөзбе-сөз: «Жылан тас») деп атаған, себебі бұзылған тырнақ бейнелерін қате түрде жылан бастары деп есептеген. Бұзылған қабір камерасының артқы және сол жақ қабырғалары әлі де тасты жерде көрінеді. Сыртқы бетінде үлкен арыстан бедерлері бар оң жақ қабырға мен солтүстікке қараған қабір кіреберісі, сондай-ақ алдыңғы беті бұзылған. Тек бір ғана қабір камерасы бар. Еңіс шатырларда сондай-ақ шатыр бөренелері де бедер түрінде қашалған. Артқы қабырғаның алдында екі кушетка (клине), ал оң жақ қабырғада тағы біреуі бар. Кіреберіске жақын оң жақ қабырғада тағы бір кішкентай үшінші кушетка бар. Дегенмен, бұл екі кушетканың мөлшері мен аяқтарының нақышы басқаларынан ерекшеленетіндіктен, олар отырғыш болуы ықтималдау. Еңіс шатырдың үшбұрышты пішіні тастың артқы қабырғасында көрінеді. Сол жақтың алдында әр шетінде қысқа бағанасы бар тар әрі биік подиум орналасқан. Қабір кіреберісінің сыртқы беті найзалары мен қалқандарымен кіреберісті күзетіп тұрғандай көрінетін, дулыға киген екі жауынгердің бедерлерімен көмкерілген. Жауынгерлердің арасында, қақпаның үстінде Горгонаның басы (шашы жылан тәрізді бұйра болатын мифологиялық жаратылыс) бейнеленген. Нидерландтық археолог К. Х. Э. Хаспельс (1894–1980) оны б.з.д. VI ғасыр шамасымен мерзімдегенімен, оның өзіндік ерекшеліктеріне байланысты кейінірек дәуірге жатқызылуы да мүмкін.