Büyükesence Orhan Mosque

Бюйюкесендже Орхан мешіті — Сакарья іліне қарасты Эренлер ауданының шегінде орналасқан, «чанты» техникасымен салынған мешіт. Мешіт ерте осман сәулетінің түпнұсқа үлгісі болып табылады.

Мешіт Сакарья-Дюзже тас жолының 5-шақырымынан солтүстікке қарай бөлінетін жолдағы Бюйюкесендже ауылының зиратында орналасқан. Зират ауыл орталығынан шығысқа қарай 2 шақырым жерде. Мешіт Бюйюкесендже (Бюйюк Терсийе), Кюджюкесендже (Кюджюк Терсийе) және Хасанбей ауылдарының жұма мешіті ретінде салынған. Жақын уақытқа дейін пайдаланылған мешіт қазір қаңыраған күйде.

Мешіт Осман мемлекеті құрылған кездегі алғашқы 250 жыл қолданылған техникамен салынған. Орхан Ғазы кезінде қолданыла бастаған бұл техника Кануни (Сүлеймен) дәуірінде тоқтатылған. Мешіттің негізгі ғибадат бөлігінен басқа әртүрлі қажеттіліктерге сай қосымша бөлмелері болғандықтан, оны «Қосымша бөлмелі мешіттер» деп атайды.

Мешіттің өлшемі 8,60×15,40 м, тіктөртбұрышты пішінде. Ол топырақ үстіндегі тас іргетасқа орнатылған. Қалыңдығы 7-10 см, ені 20-30 см бөренелердің ұштары кертпе-өткізу тәсілімен, яғни «чанты» әдісімен біріктірілген. Ішінен және сыртынан бағдади техникасына сабанды сылақ жасалған. Мешіттің күмбезі жоқ, шатыры бесік жабыны түрінде. Мұнарасы түпнұсқа емес, 1967 жер сілкінісінен кейін жаңартылған. Михрабы мен минбарі де түпнұсқа емес, кейінірек жасалған.

Мешіттің уақыф құжаты да, жазуы да жоқ. Уақыфтар бас басқармасының тізіміне ол Орхан Ғазының атына жазылған. Дәл салыну мерзімі белгісіз, 1326-1359 жылдар аралығында салынған деп жорамалданады.

Мешіт 2023 жылы Бурса уақыфтар аймақтық басқармасының тарапынан реставрацияланып, ғибадатқа қайта ашылды.

Бүгінде мешіт «Джумаалты мешіті» деген атпен белгілі, ал оның жанында жаңадан салынған мешіт «Орхан мешіті» деп аталады.